Lần đầu tiên tại Việt Nam, phẫu thuật thành công u tuyến yên khổng lồ

Bệnh nhân là ông N.T.P (57 tuổi, Khánh Hòa), người đã trải qua hơn 10 năm điều trị mờ mắt ở nhiều nơi nhưng không phát hiện được nguyên nhân xuất phát từ hệ thần kinh.

Ngày 10.11, ông được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy trong tình trạng đau đầu dữ dội, suy chức năng tuyến yên và thị lực giảm nghiêm trọng, chỉ còn phân biệt được bóng bàn tay. Tại Khoa Ngoại thần kinh, kết quả MRI ghi nhận khối u tuyến yên kích thước tới 56 mm – thuộc nhóm u tuyến yên khổng lồ, chỉ chiếm khoảng 10% trong các loại u tuyến yên.

Khối u xâm lấn xoang bướm, xoang hang, chèn ép giao thoa thị giác và hai động mạch cảnh trong. Đây là dạng bệnh lý rất phức tạp, có nguy cơ tổn thương nhiều cấu trúc mạch máu và thần kinh quan trọng. Theo y văn thế giới, tỷ lệ lấy trọn u chỉ đạt từ 30-40% tại các trung tâm lớn.

Trước tình trạng nguy cấp, ê-kíp quyết định phẫu thuật nội soi qua đường mũi – xoang bướm, một kỹ thuật thường quy tại Khoa Ngoại thần kinh. Tuy nhiên, ca mổ lần này đặc biệt ở chỗ ê-kíp sử dụng hệ thống phẫu thuật nội soi Thần kinh 4K – ICG, công nghệ được Chợ Rẫy đưa vào ứng dụng từ giữa năm 2025 và là đơn vị đầu tiên ở Việt Nam triển khai. Hệ thống sở hữu nhiều tính năng chuyên biệt: ống soi nhỏ gọn, góc quan sát đa dạng (0 độ, 30 độ…), hình ảnh độ phân giải cao 4K và hỗ trợ chất nhuộm huỳnh quang ICG giúp hiển thị rõ nét mạch máu và cấu trúc quan trọng trong phẫu trường.

TS.BS Trần Thiện Khiêm – phẫu thuật viên chính – cho biết, yêu cầu quan trọng nhất của ca mổ là lấy tối đa khối u nhưng vẫn bảo tồn cuống tuyến yên, phần tuyến yên lành cùng hệ thống mạch máu – thần kinh lân cận, đặc biệt là hai động mạch cảnh trong. “Nhờ hình ảnh huỳnh quang ICG hiển thị mạch máu rõ nét trong môi trường 4K, phẫu thuật viên xác định ranh giới mô chính xác hơn, từ đó thuận lợi trong từng thao tác. Kết quả, chúng tôi lấy được gần như toàn bộ khối u, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị,” bác sĩ Khiêm nói.

Sau mổ 5 ngày, bệnh nhân tỉnh táo, tự ăn uống và sinh hoạt, chức năng tuyến yên ổn định, thị lực cải thiện rõ rệt. Ông P. chia sẻ: “Tôi bị đau đầu, nôn ói, mờ mắt suốt nhiều năm nhưng nghĩ là thiếu máu não. Gần đây bệnh nặng thêm, mất ngủ, tê tay chân và có lúc đang đi thì tối sầm mắt. Khi được phát hiện u lớn trong đầu và phẫu thuật thành công, tôi rất mừng. Ê-kíp bác sĩ và điều dưỡng đều tận tâm, tôi biết ơn vô cùng.”

TS.BS Trần Huy Hoàn Bảo – Trưởng khoa Ngoại thần kinh – nhận định u tuyến yên khổng lồ và các u sàn sọ phức tạp luôn là thách thức lớn trong ngành phẫu thuật thần kinh. Các khối u thường liên quan chặt chẽ với giao thoa thị giác, xoang hang, động mạch cảnh trong, khiến việc lấy u triệt để nhưng vẫn bảo tồn chức năng càng khó khăn. “Trước đây, khả năng quan sát hạn chế tạo nhiều rủi ro. Khi triển khai hệ thống nội soi Thần kinh 4K – ICG, ranh giới mô u – mô lành, cuống tuyến yên và mạch máu được hiển thị sắc nét hơn,” ông nói.

Từ khi đưa vào hoạt động, hệ thống 4K – ICG đã hỗ trợ điều trị hơn 30 ca phức tạp như u tuyến yên khổng lồ, u sọ hầu, u màng não vùng sàn sọ, u sụn xương… giúp tăng tính an toàn, hiệu quả phẫu thuật và cải thiện rõ rệt kết quả phục hồi của người bệnh.

Theo bác sĩ Trần Huy Hoàn Bảo, công nghệ này, kết hợp MRI 3T và định hướng triển khai điện sinh lý trong mổ, góp phần thúc đẩy xu hướng cá thể hóa trong điều trị u não vùng chức năng – tối ưu lấy u nhưng vẫn bảo đảm chức năng sống còn cho bệnh nhân. “Đây là bước tiến quan trọng, mở ra nhiều cơ hội điều trị hiệu quả hơn cho các bệnh lý thần kinh phức tạp,” ông khẳng định.