Khớp gối là một trong những vị trí thường gặp của thoái hóa khớp. Theo bác sĩ Vương Duệ, chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Trung Tây y kết hợp Nam Kinh (Trung Quốc), nhiều người vẫn có những hiểu lầm nhất định về bệnh lý khớp, đặc biệt là việc vận động có thực sự làm tổn thương khớp hay không.
Viêm khớp không đồng nghĩa với thoái hóa khớp
Nhiều người cho rằng viêm khớp và thoái hóa khớp là một, nhưng thực tế đây là hai khái niệm không hoàn toàn giống nhau. Viêm khớp là thuật ngữ chung chỉ các bệnh lý viêm xảy ra tại khớp và các mô xung quanh, bao gồm nhiều dạng bệnh khác nhau. Trong đó, thoái hóa khớp là một dạng thường gặp, chủ yếu liên quan đến sự thoái hóa của sụn khớp và những thay đổi thứ phát ở xương.
Thoái hóa khớp thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, nữ giới có xu hướng mắc nhiều hơn nam giới. Bệnh thường xuất hiện tại những khớp phải chịu tải trọng lớn như khớp gối, khớp háng, cột sống và các khớp ngón tay.
Vậy làm thế nào để nhận biết khớp đang có vấn đề? Bác sĩ Vương Duệ gợi ý có thể ghi nhớ 5 dấu hiệu gồm đỏ, sưng, nóng, đau và hạn chế vận động. Một số trường hợp viêm khớp cấp, đặc biệt do nhiễm trùng, có thể khiến vùng khớp đỏ và sưng. Khớp bị viêm cũng có thể nóng hơn bình thường. Đau là một trong những biểu hiện phổ biến, trong khi tình trạng sưng và tổn thương các mô quanh khớp có thể khiến khả năng vận động bị hạn chế.
Khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường này, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự chẩn đoán hoặc tự điều trị.
Chạy bộ vừa sức tốt hơn ngồi nhiều để bảo vệ khớp
Một vấn đề được nhiều người quan tâm là giữa ngồi nhiều và chạy bộ, hoạt động nào gây hại cho khớp gối hơn? Không ít người cho rằng chạy bộ sẽ khiến khớp nhanh bị “mòn”, vì vậy lựa chọn ngồi nhiều và hạn chế vận động để bảo vệ khớp. Tuy nhiên, một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Vật lý trị liệu Chấn thương chỉnh hình và Thể thao lại cho thấy kết quả đáng chú ý.
Theo nghiên cứu này, tỷ lệ viêm khớp ở nhóm chạy bộ giải trí khoảng 3,5%, trong khi nhóm chạy bộ thi đấu là 13,3% và nhóm ít vận động là 10,2%. Những số liệu trên cho thấy chạy bộ với cường độ phù hợp không nhất thiết gây hại cho khớp. Ngược lại, cả lối sống ít vận động kéo dài và tập luyện với cường độ quá cao đều có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề về khớp.
Theo bác sĩ Vương Duệ, với người khỏe mạnh, chạy bộ ở mức độ vừa phải có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe khớp. Điều quan trọng là lựa chọn cường độ phù hợp với thể trạng, tăng mức độ vận động từ từ và tránh tập luyện quá sức.
Nói cách khác, bảo vệ khớp gối không đồng nghĩa với việc ngồi yên hoặc hạn chế vận động. Khớp cần được vận động phù hợp để duy trì khả năng hoạt động, đồng thời cơ bắp xung quanh khớp cũng cần được tăng cường nhằm hỗ trợ khớp và giảm áp lực trong quá trình di chuyển.
Trong sinh hoạt hằng ngày, mọi người nên kết hợp làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, tránh để khớp phải chịu tải quá mức trong thời gian dài. Những người làm việc văn phòng hoặc thường xuyên ngồi nên đứng dậy, đi lại và thay đổi tư thế sau một khoảng thời gian, thay vì ngồi liên tục nhiều giờ.
Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý cũng rất quan trọng. Thừa cân, béo phì khiến khớp gối phải chịu thêm áp lực trong các hoạt động như đứng, đi bộ, leo cầu thang và chạy bộ. Kiểm soát cân nặng vì thế cũng là một cách giảm gánh nặng cho khớp.
Khi thời tiết lạnh, những người có bệnh lý khớp cũng nên chú ý giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng khớp đang có triệu chứng. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ và không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị khi cần thiết.
