Xác lập mô hình tăng trưởng mới để kinh tế bứt tốc trong giai đoạn 2026 - 2030

Chính vì thế, “chiếc áo tăng trưởng cũ” đang ngày càng chật chội, đặc biệt là khi lợi thế lao động giá rẻ dần mất đi khi Việt Nam bước sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; tốc độ tăng năng suất còn khiêm tốn, trong khi các nguồn lực vốn và tài nguyên không phải là bệ đỡ bền vững cho tương lai.

Về kinh tế, tại báo cáo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đã xác định mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030: Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD... Đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt trên 55%; tốc độ tăng năng suất lao động đạt khoảng 8,5%/năm...

Để thực hiện chỉ tiêu này, bắt buộc phải đổi mới mô hình phát triển và xác lập mô hình tăng trưởng mới. Đồng thời, dự thảo văn kiện cũng nêu rõ, xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính… Xác định các động lực tăng trưởng mới và lấy khoa học công nghệ là trọng tâm để làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống. Hình thành các cực tăng trưởng mạnh, các vùng kinh tế trọng điểm, các đô thị, các đặc khu kinh tế thế hệ mới ngang tầm khu vực và toàn cầu.

Có thể thấy rõ sự khác biệt giữa hai mô hình tăng trưởng, trong đó mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ đã trở thành động lực chính cho tăng trưởng; dựa vào năng suất lao động cao, chất lượng nguồn nhân lực, chuyển đổi số, cơ chế thị trường cạnh tranh. Đặc biệt, yếu tố người lao động với yêu cầu về năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực gắn với chuyển đổi số vẫn là yếu tố trung tâm.

Liên quan đến nâng cao năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực, ông Bùi Sỹ Lợi - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội (nay Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội) cho rằng, năm 2026 là thời điểm bản lề của giai đoạn phát triển mới. Do đó, yêu cầu xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao càng trở nên cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới mô hình tăng trưởng đang diễn ra sâu rộng trên toàn cầu.

Cũng theo ông Bùi Sỹ Lợi, ở mô hình này, nhân lực chất lượng cao giữ vai trò trung tâm. Đây là lực lượng có khả năng chuyển hóa tri thức thành sản phẩm, dịch vụ, giải pháp cụ thể, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao giá trị gia tăng và tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn. Không chỉ tiếp nhận công nghệ, nhân lực chất lượng cao còn là chủ thể sáng tạo công nghệ mới, công nghiệp mới, phương thức quản trị mới.

Nền tảng của mô hình tăng trưởng mới là việc tăng cường sử dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để gia tăng giá trị trong từng sản phẩm. Điều này không thể thiếu sự tham gia của người lao động (NLĐ), đặc biệt là lao động chất lượng cao, có trình độ tay nghề cao và khả năng ứng dụng công nghệ vào công việc.Một trong những yếu tố then chốt của mô hình tăng trưởng mới là chuyển đổi số. Công đoàn có thể đóng vai trò dẫn dắt trong việc tuyên truyền, tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng cho NLĐ về kỹ năng số, sử dụng công nghệ trong sản xuất và quản lý.

Trong quá trình thực hiện mô hình tăng trưởng mới, có thể xuất hiện các thách thức đối với NLĐ như việc tăng năng suất lao động dẫn đến tăng khối lượng công việc, hay việc tái cơ cấu doanh nghiệp gây ra tình trạng mất việc tạm thời. Tổ chức Công đoàn sẽ là lực lượng chủ động bảo vệ quyền lợi cho NLĐ, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến cải cách chính sách, thu nhập và phúc lợi xã hội.

Những năm qua, tổ chức Công đoàn đã tổ chức các phong trào thi đua lao động sáng tạo, giúp NLĐ đóng góp ý tưởng sáng tạo, đề xuất cải tiến kỹ thuật và tăng hiệu quả công việc. Đây chính là một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy năng suất lao động trong mô hình tăng trưởng mới. Việc NLĐ đóng góp vào mô hình tăng trưởng mới không chỉ thể hiện ở năng suất lao động mà còn ở khả năng duy trì sự ổn định xã hội.