Thiếu các gói tín dụng dài hạn, chuyên biệt để phát triển nhà ở cho thuê

Phóng viên: Thưa ông, dù nhu cầu thực tế về nhà ở của người dân là rất lớn, nhưng tại sao số lượng nhà cho thuê hiện nay vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng?

Tuy nhiên, số lượng nhà cho thuê hiện nay còn hạn chế do chúng ta chưa có những chính sách khuyến khích thực sự rõ rệt cho phân khúc này. Phát triển nhà ở cho thuê đòi hỏi sự hỗ trợ đồng bộ từ quy hoạch, quỹ đất sạch cho đến nguồn tín dụng dài hạn. Đặc biệt, đối với phân khúc cho người thu nhập thấp và trung bình, thời gian để thu hồi vốn gốc thường phải kéo dài trên 10 năm.

Trong khi đó, các chính sách tín dụng hiện nay chủ yếu vẫn tập trung vào nhà ở thương mại để bán, chưa có các gói tín dụng dài hạn chuyên biệt cho xây dựng nhà ở cho thuê.

Do đó, tôi cho rằng cần phải có sự chỉ đạo quyết liệt và luật hóa các quy định để thúc đẩy phân khúc này. Không chỉ riêng Việt Nam, đây cũng là con đường mà các nước phát triển trên thế giới đã đi qua để giải quyết nhu cầu nhà ở thực sự của người dân một cách bền vững.

Phóng viên: Bộ Xây dựng đang đề xuất cấp vốn điều lệ cho Quỹ nhà ở Trung ương với nguồn lực khoảng 10 nghìn tỷ đồng trong giai đoạn đến năm 2030. Ông đánh giá như thế nào về tác động của nguồn vốn này tới phát triển nhà ở cho thuê?

Ông Nguyễn Chí Thanh: Tôi đánh giá đây là một nguồn “vốn mồi” rất quan trọng. Như tôi đã chia sẻ, đầu tư nhà ở xã hội cho thuê có thời hạn thu hồi vốn rất lâu, thường trên 10 năm mới có thể thu hồi được tiền gốc.

Dù vậy, con số 10 nghìn tỷ đồng thực tế vẫn còn khá khiêm tốn nếu so với nhu cầu thực tế. Ngay cả gói tín dụng 120.000 tỷ đồng dành cho nhà ở xã hội để bán cũng đã được coi là khiêm tốn, thì để phát triển mạnh nhà ở xã hội cho thuê, nguồn vốn cần thiết sẽ còn lớn hơn nhiều.

Việc khởi động với 10 nghìn tỷ đồng là bước đi cần thiết, nhưng chúng ta chắc chắn phải huy động thêm nhiều nguồn lực khác và sử dụng chính sách làm đòn bẩy. Cụ thể, cần thực hiện đồng bộ từ khâu quy hoạch, giải phóng mặt bằng tạo đất sạch đến các cơ chế tài chính để hiện thực hóa mục tiêu: mọi người dân đều có quyền có nơi ở ổn định.

Phóng viên: Bên cạnh nguồn vốn, theo ông còn những vấn đề nào cần cần lưu ý trong phát triển phân khúc nhà ở này?

Ông Nguyễn Chí Thanh: Vấn đề cốt lõi là phải thay đổi tư duy quản lý, bắt đầu từ khâu quy hoạch và thiết lập các tiêu chuẩn. Thực tế thời gian qua, chúng ta thấy nhiều dự án nhà tái định cư có chất lượng thấp, xuống cấp nhanh chóng.

Chúng ta cần phải chuẩn hóa chất lượng công trình nhà ở xã hội. Tôi có dịp sang Hàn Quốc và nhận thấy nhà ở xã hội của họ có chất lượng tốt tương đương nhà ở thương mại, đồng thời người dân còn được hỗ trợ về giá thuê. Đây là kinh nghiệm quý báu mà Việt Nam nên học tập để đảm bảo người dân có môi trường sống tốt nhất.

Đối với nhà ở cho thuê, chất lượng và công tác vận hành là yếu tố sống còn. Khác với nhà để bán - nơi người mua tự có trách nhiệm duy trì chất lượng, nhà ở cho thuê thường có sự luân chuyển người ở sau mỗi 5-10 năm khi điều kiện kinh tế của họ thay đổi. Nếu không có những quy định chặt chẽ về tiêu chuẩn vận hành và nguồn tài chính để bảo trì, tòa nhà sẽ xuống cấp rất nhanh.

Rút kinh nghiệm từ thực tiễn quốc tế, bên cạnh việc quy hoạch phát triển dự án, chúng ta cần tính toán các nguồn thu từ tiện ích trong khu vực hoặc ngay trong tòa nhà đó. Nguồn thu này sẽ đóng góp vào việc vận hành và duy trì chất lượng công trình lâu dài, từ đó mới đảm bảo được chất lượng sống bền vững cho người dân.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!