Rối loạn mỡ máu có thể xuất hiện ở cả người trẻ, kể cả người có vóc dáng bình thường. Nguyên nhân không chỉ đến từ lối sống mà còn liên quan đến yếu tố di truyền và bệnh lý nền. Ảnh: BVCC
ThS.BS Nguyễn Minh Châu, Phó trưởng Khoa Nội, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết trước đây, khi nhắc đến mỡ máu cao, nhiều người thường nghĩ đây là bệnh lý chủ yếu gặp ở người trung niên và cao tuổi. Tuy nhiên, trên thực tế, rối loạn lipid máu có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, kể cả trẻ em và thanh thiếu niên.
Đáng chú ý, ngày càng có nhiều người trẻ được phát hiện mắc rối loạn lipid máu. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc tỉ lệ mắc bệnh đang gia tăng liên tục tại tất cả các quốc gia.
Theo số liệu khảo sát NHANES của Hoa Kỳ giai đoạn 2021-2023, khoảng 6% người trưởng thành trong độ tuổi 20-39 có cholesterol toàn phần cao và 16,2% có HDL-C thấp. Dù vậy, dữ liệu này chưa cho thấy tỉ lệ cholesterol toàn phần cao ở người trưởng thành tại Hoa Kỳ đang tăng liên tục qua các năm.
Bác sĩ Minh Châu cho biết có nhiều yếu tố liên quan đến tình trạng rối loạn lipid máu ở người trẻ:
Thứ nhất, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh. Việc thường xuyên sử dụng thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, các món ăn chứa nhiều chất béo bão hòa, đồ uống có đường và thực phẩm giàu năng lượng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình chuyển hóa lipid trong cơ thể.
Trong đó, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (trans fat) có thể làm tăng LDL-C, thường được gọi là cholesterol xấu. Trong khi đó, tiêu thụ quá nhiều đường và carbohydrate tinh chế có thể góp phần làm tăng triglyceride máu.
Thứ hai, thói quen ít vận động. Nhiều người trẻ hiện nay dành phần lớn thời gian làm việc trước máy tính, sử dụng điện thoại và các thiết bị điện tử, khiến thời gian dành cho hoạt động thể lực bị thu hẹp.
Tình trạng ít vận động có liên quan đến tăng triglyceride, giảm HDL-C (cholesterol tốt), tăng đề kháng insulin và làm gia tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Thứ ba, thừa cân, béo phì, đặc biệt là béo bụng. Tình trạng tích tụ mỡ ở vùng bụng, nhất là mỡ nội tạng, có mối liên quan chặt chẽ với đề kháng insulin và các rối loạn chuyển hóa lipid. Người bị béo bụng có nguy cơ gặp tình trạng tăng triglyceride, giảm HDL-C và xuất hiện những bất thường của các lipoprotein liên quan đến xơ vữa động mạch.
Bên cạnh đó, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia quá mức và rối loạn giấc ngủ cũng có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.
Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh, không phải tất cả trường hợp mỡ máu cao ở người trẻ đều xuất phát từ lối sống thiếu khoa học. Một số trường hợp có nguyên nhân di truyền, điển hình là tăng cholesterol máu gia đình. Đây là tình trạng khiến nồng độ LDL-C tăng cao ngay từ khi còn nhỏ, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch sớm.
