Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 cần trở thành một biểu tượng đầy sức sống

Ngày 24.11 được chọn là Ngày Văn hóa Việt Nam với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương, để nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh.

Việc lựa chọn ngày 24.11 là Ngày Văn hóa Việt Nam không phải ngẫu nhiên. Bởi lẽ, ngày này gắn liền với sự kiện quan trọng của đất nước, tiêu biểu là Hội nghị Văn hóa toàn quốc đầu tiên năm 1946.

Theo đó, ngày 24.11.1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được khai mạc tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Sự kiện quy tụ hơn 200 nhà hoạt động văn hóa đại diện cho phong trào Văn hóa toàn quốc và đại diện Chính phủ, Ủy ban Thường trực Quốc hội.

Tại hội nghị này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, nhấn mạnh vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.

Sau 80 năm, việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 đồng thời cho thấy quyết tâm của Đảng, Nhà nước đưa văn hóa trở thành một giá trị chung của toàn xã hội.

Trao đổi với Lao Động, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội - cho rằng, việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 là một quyết định mang tính biểu tượng. Tuy nhiên, biểu tượng chỉ có sức sống khi nó trở thành một thiết chế xã hội có năng lượng.

"Muốn ngày này không hình thức, điều quan trọng nhất là phải chuyển từ tư duy 'làm sự kiện' sang tư duy 'xây hệ sinh thái', từ một ngày kỷ niệm sang một chuỗi hành động văn hóa kéo dài, lan tỏa trong từng gia đình, trường học, cộng đồng, doanh nghiệp và cả không gian số", PGS.TS Bùi Hoài Sơn khẳng định.

Theo chuyên gia, để làm được điều này cần giải quyết 3 vấn đề thiết yếu. Thứ nhất, phải lấy quyền thụ hưởng văn hóa của người dân làm trung tâm. Ngày Văn hóa Việt Nam không nên chỉ là những chương trình biểu diễn dành cho một số đối tượng, mà cần biến thành “ngày mọi người đều có thể tham gia văn hóa”.

Ví dụ, các cơ quan, đơn vị có thể tổ chức mở cửa miễn phí hoặc ưu đãi các bảo tàng, di tích, rạp phim, nhà hát; tổ chức các hoạt động đọc sách, triển lãm, chiếu phim, talkshow, workshop nghệ thuật ở khu dân cư, trường học, nhà văn hóa; đưa nghệ thuật chất lượng cao về với vùng sâu vùng xa.

"Văn hóa phải đến được với mọi người, chứ không chỉ được nói về", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Thứ hai, cần gắn Ngày Văn hóa Việt Nam với các chương trình giáo dục văn hóa và hình thành nhân cách, đặc biệt là trong trường học. Nếu chỉ tổ chức biểu diễn, hội thảo, mít tinh… mà không chạm đến thế hệ trẻ thì rất khó bền.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, ngày 24.11 nên trở thành dịp để mỗi trường học, mỗi lớp học tổ chức “tiết học văn hóa Việt Nam”: học sinh được tìm hiểu di sản địa phương, kể chuyện lịch sử, trình diễn văn nghệ dân gian, làm sản phẩm thiết kế dựa trên chất liệu truyền thống… để trải nghiệm văn hóa trở thành ký ức, thói quen của thế hệ trẻ.

"Cuối cùng, trong kỷ nguyên số, phải coi đây là dịp lan tỏa văn hóa trên không gian mạng bằng các sản phẩm nội dung hiện đại: phim ngắn, podcast, nền tảng số về di sản, cuộc thi sáng tạo nội dung về văn hóa Việt, chiến dịch truyền thông tôn vinh những hành vi đẹp, nét đẹp ứng xử. Nếu làm tốt, 24.11 sẽ không chỉ là ngày của các sân khấu, mà là ngày mà văn hóa 'lên sóng' mạnh mẽ, thành một xu hướng xã hội tích cực", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhận định.

Ngày Văn hóa Việt Nam phải giúp người dân được tiếp cận nhiều hơn, được tham gia nhiều hơn, được tự hào nhiều hơn, và quan trọng nhất là sống văn hóa hơn trong đời sống thường nhật.