Đề xuất bổ sung, điều chỉnh nhiều mức phí trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử

Việc ban hành Thông tư mới để quản lý việc thu phí trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử là cần thiết, nhằm triển khai đầy đủ các quy định của pháp luật hiện hành.

Nhiều quy định không còn phù hợp

Cụ thể, Thông tư số 287/2016/TT-BTC quy định 3 loại phí gồm: phí thẩm định an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân; phí thẩm định điều kiện cấp giấy đăng ký hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng NLNT; phí thẩm định kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân cấp tỉnh, cấp cơ sở. Bên cạnh đó, có 2 loại lệ phí là lệ phí cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ và lệ phí cấp chứng chỉ hành nghề dịch vụ hỗ trợ ứng dụng NLNT. Thông tư cũng quy định trường hợp sửa đổi, bổ sung, cấp lại giấy phép hoặc giấy đăng ký thì không thu phí thẩm định.

Tuy nhiên, Thông tư số 287/2016/TT-BTC được xây dựng trên cơ sở Luật Năng lượng nguyên tử năm 2008 và các nghị định hướng dẫn đã được sửa đổi, thay thế trong thời gian qua. Đáng chú ý, ngày 18/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 332/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật NLNT về bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn, an ninh, thanh sát hạt nhân, cấp phép, thanh tra, kiểm tra, ứng phó sự cố và bồi thường thiệt hại hạt nhân, thay thế Nghị định số 142/2020/NĐ-CP.

Theo Bộ Tài chính, Nghị định số 332/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung tên gọi của một số công việc bức xạ, loại thiết bị bức xạ cho phù hợp với yêu cầu quản lý thực tiễn, trong khi Thông tư 287 chưa quy định mức phí thẩm định đối với hồ sơ đề nghị cấp giấy phép sử dụng các thiết bị này. Đồng thời, nghị định mới cũng quy định việc sửa đổi để hợp nhất nhiều giấy phép còn hiệu lực do cùng một cơ quan có thẩm quyền cấp, cũng như bổ sung giấy phép trong một số trường hợp cụ thể.

Ngoài ra, theo khoản 2 Điều 4 Thông tư số 02/2022/TT-BKHCN, cơ quan có thẩm quyền khi cấp bổ sung giấy phép hoặc sửa đổi để hợp nhất giấy phép phải đánh giá việc triển khai công tác bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh nguồn phóng xạ đối với thiết bị và nguồn phóng xạ. Do đó, việc không thu phí thẩm định như quy định hiện hành không còn phù hợp, cần bổ sung mức phí thẩm định đối với các trường hợp này, đồng thời áp dụng mức thu thấp hơn so với cấp mới nhằm tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân.

Bên cạnh đó, thực tiễn quản lý phát sinh một số nội dung thẩm định chưa được quy định trong Biểu mức thu phí, lệ phí ban hành kèm theo Thông tư số 287/2016/TT-BTC, như phí thẩm định cấp giấy phép sử dụng thiết bị X-quang tán sỏi; phí thẩm định cấp giấy phép vận hành thiết bị chiếu xạ, máy gia tốc hạt nặng; phí thẩm định cấp giấy phép nhập khẩu, xuất khẩu vật liệu hạt nhân nguồn, vật liệu hạt nhân…

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính cho rằng việc ban hành Thông tư mới là cần thiết, nhằm triển khai đầy đủ các quy định của pháp luật hiện hành, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo đảm tính công khai, minh bạch và kịp thời trong giải quyết thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.

Bổ sung nhiều mức phí

Theo Thông tư số 287/2016/TT-BTC, lĩnh vực năng lượng nguyên tử hiện áp dụng 3 khoản phí và 2 khoản lệ phí, gồm phí thẩm định an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân; phí thẩm định điều kiện cấp giấy đăng ký dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử; phí thẩm định kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân; cùng lệ phí cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ và lệ phí cấp chứng chỉ hành nghề dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử.

Trên cơ sở Đề án của Bộ Khoa học và Công nghệ và các quy định mới tại Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025, Nghị định số 332/2025/NĐ-CP, Bộ Tài chính đã rà soát, hoàn thiện dự thảo Thông tư theo hướng thận trọng, bảo đảm phù hợp thực tiễn và hạn chế tác động đến người dân, doanh nghiệp.

Đối với các công việc, thiết bị đang thu phí theo Thông tư số 287/2016/TT-BTC, Bộ Tài chính giữ nguyên mức thu hiện hành đối với 8 trường hợp được đề xuất tăng phí do chưa có đánh giá đầy đủ tác động. Dự thảo chuyển trường hợp bổ sung giấy phép tiến hành công việc bức xạ từ không thu phí sang thu phí, với mức tương đương phí gia hạn giấy phép; đồng thời bổ sung mức thu bằng 30% phí cấp mới đối với trường hợp sửa đổi để hợp nhất các giấy phép do cùng cơ quan có thẩm quyền cấp. Tên gọi, nhóm các công việc và thiết bị cũng được rà soát, sắp xếp lại cho phù hợp với pháp luật hiện hành.

Đối với các nhóm công việc, thiết bị mới, dự thảo bổ sung mức thu phí cụ thể, như: 10 triệu đồng/thiết bị đối với thiết bị phát nơtron, electron; 8 triệu đồng/thiết bị đối với SPECT/CT. Một số mức phí được điều chỉnh giảm so với đề xuất, như máy gia tốc xạ trị hạt nặng (40 triệu đồng/máy), nhập khẩu, xuất khẩu vật liệu hạt nhân (15 triệu đồng/lô), đóng gói, vận chuyển nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng (7 triệu đồng/chuyến), nhằm bảo đảm hợp lý, có cơ sở và phù hợp chi phí thẩm định.

Về khai, thu, nộp và quản lý phí, lệ phí, để phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và Nghị định số 362/2025/NĐ-CP, dự thảo Thông tư quy định tổ chức thu nộp 100% số tiền phí, lệ phí vào ngân sách nhà nước; kinh phí phục vụ công tác thu được bố trí từ ngân sách. Việc kê khai, thu, nộp và quyết toán thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.