Kinh tế số đạt 30% GDP: Mục tiêu khả thi trong giai đoạn phát triển mới

Động lực trung tâm của tăng trưởng

Tại Việt Nam, giai đoạn 2021-2025, kinh tế số nổi lên như một trụ cột quan trọng trong Chiến lược chuyển đổi số quốc gia, với tốc độ phát triển nhanh và tương đối đồng đều trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Các lĩnh vực như thương mại điện tử, thanh toán số, dịch vụ trực tuyến, logistics thông minh và các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu đều ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ.

Song song với đó, sự phát triển của Chính phủ số, nhất là định danh điện tử, cơ sở dữ liệu dân cư và dịch vụ công trực tuyến, đã tạo nền tảng quan trọng giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tính minh bạch và thúc đẩy niềm tin số. Những yếu tố này góp phần trực tiếp mở rộng quy mô và phạm vi của kinh tế số, thể hiện mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ giữa chiến lược chuyển đổi số và tăng trưởng kinh tế.

Theo Cục Thống kê, năm 2025, kinh tế số tiếp tục khẳng định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP ước đạt 14,02%, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD, tăng 1,64 lần so với năm 2020.

Kinh tế số phát triển theo cả chiều rộng và chiều sâu, trong đó các ngành kinh tế số lõi chiếm trên 60%. Mức độ số hóa trong các ngành, lĩnh vực ngày càng được mở rộng, đặc biệt trong thương mại, tài chính, dịch vụ hành chính và hạ tầng năng lượng. Ở cấp địa phương, kinh tế số đã trở thành nhân tố tạo khác biệt về tăng trưởng, với một số tỉnh, thành phố có tỷ trọng đóng góp trong GRDP vượt 20%.

Những kết quả này phản ánh hiệu quả bước đầu của Chiến lược chuyển đổi số quốc gia, vai trò dẫn dắt của Chính phủ số, cũng như nỗ lực đồng bộ của các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong phát triển kinh tế số và xã hội số.

Hướng đến mục tiêu chiếm khoảng 30% GDP

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định, trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, trong đó tỉ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP. Đại hội cũng đề ra 12 định hướng phát triển đất nước, nhấn mạnh việc xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Theo PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp, Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân), mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP là hoàn toàn khả thi nếu Việt Nam tạo được cú hích mới về thể chế và thị trường tài chính. Việc thành lập các trung tâm tài chính quốc tế sẽ giúp huy động nguồn lực và tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế số.

Nguồn nhân lực số được xác định là trụ cột then chốt. PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng cho rằng, Việt Nam cần thể chế pháp lý linh hoạt, hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại như 5G, 6G và nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo ông, kế hoạch đào tạo kỹ sư AI cần đạt khoảng 2-3 triệu người trong vòng 5-10 năm tới để đáp ứng yêu cầu phát triển.

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng cho hay, nhiều quốc gia đã áp dụng mô hình phát triển theo các nguyên tắc: Phi giấy tờ, toàn bộ hoạt động được số hóa; Tận dụng công nghệ như AI, chatbot để giảm phụ thuộc vào yếu tố con người; Tôn trọng và bảo vệ quyền riêng tư cá nhân; Đơn giản hóa quy trình, tối ưu hóa tốc độ xử lý nhờ công nghệ. Đây là những kinh nghiệm Việt Nam có thể tham khảo để xây dựng một mô hình phát triển kinh tế số mạch lạc, đồng bộ và hiệu quả.

Bên cạnh đó, các nước thành công trong kinh tế số đều chú trọng bốn yếu tố: luật pháp, nền tảng, quy trình và ứng dụng. Tuy nhiên, phát triển số cũng kéo theo mặt trái như tội phạm mạng, xâm phạm dữ liệu cá nhân. Do đó, PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng khuyến nghị Việt Nam cần có khung pháp lý chặt chẽ để đảm bảo an toàn và phát triển bền vững.

Những kết quả đạt được trong năm 2025 và định hướng chiến lược giai đoạn tới tiếp tục khẳng định chủ trương nhất quán của Đảng về phát triển kinh tế số, coi đây là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.