Ngày 9.4, tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội nghe Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Dự thảo Luật tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và quy định về phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng.
Đồng thời, quy định về cơ sở dữ liệu (CSDL) công chứng; việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy trong hồ sơ yêu cầu công chứng và một số quy định khác nhằm đơn giản hóa thủ tục công chứng.
Một trong những nội dung quan trọng tại dự thảo luật, đó là thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc công chứng.
Các giao dịch phải công chứng được liệt kê gồm giao dịch mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, phân chia di sản, góp vốn, thế chấp có đối tượng là bất động sản giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với tổ chức không hoạt động kinh doanh bất động sản.
Cùng với đó là các giao dịch khác có tính chất quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ và mức độ an toàn pháp lý cao.
Trường hợp luật chuyên ngành không quy định phải công chứng đối với các giao dịch trên thì thực hiện theo luật chuyên ngành đó.
Việc sửa đổi, bổ sung như đã nêu vừa thu hẹp phạm vi giao dịch phải công chứng, vừa bảo đảm không xung đột, chồng chéo với các luật chuyên ngành, đồng thời mở rộng phạm vi các giao dịch được công chứng tự nguyện khi đáp ứng đủ điều kiện mà không cần phải tiếp tục sửa luật.
Dự thảo luật cũng sửa đổi quy định về thẩm quyền công chứng giao dịch về bất động sản tại Điều 44 của Luật Công chứng năm 2024.
Theo đó, giao dịch có đối tượng là bất động sản và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này theo quy định của pháp luật.
Chính phủ quy định lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch theo quy định của Điều này trong phạm vi toàn quốc sau khi CSDL công chứng quy định tại Điều 66 của Luật này được vận hành và các CSDL có liên quan được cơ quan chủ quản CSDL công bố.
Thẩm tra về nội dung trên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cơ bản tán thành với nội dung của dự thảo Luật.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số quy định để chuyển thẩm quyền từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Đồng thời, sửa đổi, bổ sung một số quy định về tổ chức hành nghề công chứng để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Dự thảo Luật cũng đơn giản hóa thủ tục công chứng. Xác định rõ, mở rộng phạm vi các giao dịch về bất động sản được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính và giao Chính phủ xây dựng lộ trình thực hiện công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số nội dung như chỉnh lý quy định về tiêu chí các giao dịch phải công chứng theo hướng khái quát hơn, tránh trùng lặp, chồng chéo với các luật chuyên ngành.
