Học sinh Trường THPT Trường Chinh (TPHCM) đang thực hiện quy định không sử dụng điện thoại để tăng cường chơi thể thao trong giờ ra chơi. Ảnh: Chân Phúc
Theo Nghị quyết 353/NQ-CP ngày 6.11, Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng, trình ban hành đề án tổng thể về quản lý việc sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội tại các cơ sở giáo dục.
Yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh điện thoại thông minh ngày càng phổ biến đối với học sinh, mang lại nhiều tiện ích cho học tập nhưng cũng kéo theo không ít hệ lụy.
Theo UNESCO, đến tháng 3.2026, đã có 114 hệ thống giáo dục trên thế giới áp dụng cấm điện thoại trong trường học, tương đương 58% số quốc gia và vùng lãnh thổ được thống kê.
Tại Việt Nam, nhiều địa phương đã siết việc sử dụng điện thoại của học sinh. Riêng TPHCM, hơn 500 trường hạn chế học sinh sử dụng điện thoại trong giờ ra chơi, đồng thời tổ chức các hoạt động thay thế.
Những động thái này cho thấy việc quản lý điện thoại trong trường học đã trở thành vấn đề cần có giải pháp đồng bộ, thay vì mỗi nơi thực hiện một cách khác nhau.
Thực tế, những tác động tiêu cực của việc lạm dụng điện thoại không chỉ dừng lại ở chuyện học sinh mất tập trung trong giờ học.
Thông qua điện thoại, các em có thể tiếp cận mạng xã hội, trò chơi trực tuyến, những nội dung không phù hợp với độ tuổi, thậm chí đối mặt với nguy cơ bị bắt nạt, lừa đảo hoặc xâm phạm thông tin cá nhân trên không gian mạng.
Vì vậy, cần xây dựng cơ chế quản lý phù hợp việc hạn chế sử dụng điện thoại trong trường học.
Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc thu điện thoại đầu giờ và trả lại sau giờ học thì mới giải quyết được một phần vấn đề.
Bởi học sinh có thể không sử dụng điện thoại trong thời gian ở trường, nhưng vẫn dành nhiều giờ cho mạng xã hội sau khi về nhà.
Nhà trường có thể quản lý thiết bị trong khuôn viên trường học, nhưng không thể giám sát học sinh suốt cả ngày.
Điều quan trọng hơn là giúp các em hiểu những lợi ích, rủi ro của công nghệ, biết lựa chọn nội dung phù hợp, bảo vệ thông tin cá nhân và ứng xử có trách nhiệm trên mạng xã hội.
Đó cũng là lý do việc xây dựng đề án cần đặt yêu cầu giáo dục kỹ năng số song hành với các quy định quản lý điện thoại.
Đề án cần tính đến sự khác biệt về độ tuổi và mức độ tự chủ của học sinh. Với học sinh tiểu học, trọng tâm có thể là hình thành thói quen sử dụng công nghệ an toàn; ở THCS, tăng cường hướng dẫn và kiểm soát việc sử dụng; còn ở THPT, chú trọng năng lực tự quản lý và trách nhiệm số.
Cùng với nhà trường, gia đình cũng có trách nhiệm hướng dẫn, đồng hành với con em trong quá trình sử dụng điện thoại và mạng xã hội. Không thể yêu cầu học sinh hạn chế điện thoại ở trường trong khi việc sử dụng tại nhà lại hoàn toàn thiếu định hướng.
Điện thoại thông minh không chỉ có mặt trái. Nếu biết sử dụng đúng cách, đây vẫn là công cụ hữu ích giúp học sinh tiếp cận tri thức, phát triển khả năng sáng tạo và thích ứng với môi trường số.
Vì vậy, mục tiêu của đề án không chỉ là giảm thời gian học sinh sử dụng điện thoại trong trường học mà còn giúp các em hình thành thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh.
Quản lý điện thoại giúp hạn chế những tác động tiêu cực trước mắt, còn giáo dục kỹ năng số giúp học sinh hình thành ý thức tự giác, biết sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm.
