Khơi thông nguồn lực giáo dục, huy động đúng nhu cầu, hỗ trợ đúng đối tượng

Cùng với việc thực hiện quy định mới, các trường chủ động kết nối phụ huynh, chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, huy động sự hỗ trợ tự nguyện theo nhu cầu thực tế, góp phần chăm lo học sinh và nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục.

Đổi cách huy động nguồn lực

Sau những đợt mưa bão liên tiếp, cuối tháng 10/2025, điểm trường Tak Ngo của Trường PTDT bán trú Tiểu học Ngọc Linh (xã Ngọc Linh, TP Đà Nẵng) bị sạt lở, sụt lún, tiềm ẩn nguy hiểm cho học sinh. Nhà trường chuyển 34 học sinh lớp 1 và lớp 2 về điểm trường chính, bố trí cho các em ở lại nội trú miễn phí.

Ông Nguyễn Trần Vỹ, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, vì là trường bán trú nên học sinh chỉ được hỗ trợ kinh phí ăn bữa trưa. Kinh phí có thể huy động được từ nhiều nguồn, nhưng bền bỉ nhất vẫn là thuyết phục phụ huynh cho con em ở lại nội trú, vì tuổi của các em còn quá nhỏ.

Ban giám hiệu nhà trường nhiều lần đến từng nhà thuyết phục phụ huynh, rồi mời họ xuống xem tận nơi ăn ở mới của con. Hầu hết phụ huynh đều đồng thuận khi thấy được điều kiện ăn ở, học tập mới của con em mình. Tuy nhiên có 2 gia đình không cho con ở lại bán trú. Nhà trường cử giáo viên đưa đón hằng ngày để bảo đảm an toàn cho các em.

Hiệu trưởng Trường PTDT bán trú Tiểu học Ngọc Linh cho rằng, việc bảo đảm điều kiện dạy học trước hết thuộc trách nhiệm của nhà trường. Với những hoạt động cần thêm nguồn lực, việc kết nối phụ huynh và cộng đồng cần xuất phát từ nhu cầu cụ thể, đồng thời phân định rõ trách nhiệm chi của nhà trường và nội dung có thể nhận hỗ trợ tự nguyện.

Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, quy định về tổ chức, hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, trong đó có những yêu cầu nhằm bảo đảm việc đóng góp đúng quy định, trên tinh thần tự nguyện. Ban đại diện không được tổ chức thu, tiếp nhận và quản lý các khoản tài trợ cho nhà trường trái quy định; việc hỗ trợ không được áp đặt mức đóng góp, gây sức ép hoặc chuyển trách nhiệm chi của nhà trường sang phụ huynh.

Năm học 2026 - 2027 này, Trường Tiểu học Phan Đăng Lưu (phường Hòa Cường, TP Đà Nẵng) thay đổi cách huy động nguồn lực của phụ huynh theo nội dung từng hoạt động. Bà Phan Thị Thu Lan - Hiệu trưởng cho biết trường không duy trì cách vận động đóng góp bình quân hoặc trích một tỷ lệ cố định từ quỹ phụ huynh các lớp như những năm trước.

Chẳng hạn, với nội dung thi bơi trong Hội khỏe Phù Đổng cấp trường, phụ huynh hỗ trợ địa điểm thi đấu, trọng tài và nhân lực chăm sóc y tế cho học sinh. Sự hỗ trợ gắn với yêu cầu tổ chức thực tế, giúp nhà trường có thêm điều kiện triển khai hoạt động. Với sân chơi văn nghệ, Trường Tiểu học Phan Đăng Lưu nhận được sự hỗ trợ của phụ huynh về nhạc cụ, hệ thống âm thanh... Nguồn lực huy động từ phụ huynh vì vậy được mở rộng, có thể là thiết bị, cơ sở vật chất hoặc sự hỗ trợ trực tiếp về nhân lực, tùy thuộc vào từng hoạt động cụ thể.

Ông Bùi Ngọc Luận, Hiệu trưởng Trường PTDT nội trú THCS và THPT Nam Trà My (TP Đà Nẵng) cho biết, Hội cha mẹ học sinh của trường không lập quỹ hội cố định mà trao đổi theo từng hoạt động cụ thể. Như với sự kiện Lễ hội lúa mùa, một số phụ huynh hỗ trợ trực tiếp kinh phí để các lớp tổ chức gian hàng, tạo điều kiện để học sinh tham gia hoạt động gắn với văn hóa địa phương.

Với những nội dung cần thêm nguồn lực, trường chủ động kết nối chính quyền địa phương hỗ trợ hoạt động ôn tập cho học sinh chuẩn bị thi tốt nghiệp và tư vấn hướng nghiệp. Nhà trường còn liên hệ với các chủ vườn sâm Ngọc Linh, doanh nghiệp để tổ chức cho học sinh tham quan, tìm hiểu hoạt động sản xuất, chế biến đặc sản. Qua đó, các em có dịp tiếp cận thực tế lao động và tìm hiểu thêm về cơ hội nghề nghiệp tại địa phương.

Trong khi đó, tại Trường THCS Nguyễn Lương Bằng (phường Liên Chiểu, TP Đà Nẵng), việc chăm lo học sinh có hoàn cảnh khó khăn được triển khai bằng nhiều hình thức.

Ông Huỳnh Duy Linh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trước đây, quỹ Ban đại diện cha mẹ học sinh chủ yếu phục vụ chi phí các kỳ hội nghị, một số ngày lễ và chăm lo học sinh có hoàn cảnh khó khăn, yếu thế. Với học sinh nghèo, học sinh khuyết tật hoặc hỗ trợ học sinh có biến cố đột xuất, phụ huynh thăm hỏi, trao quà trực tiếp.

Cùng với đó, chương trình “Mẹ đỡ đầu” được cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường tự nguyện đóng góp và duy trì khoảng 3 - 4 năm qua. Số học sinh được hỗ trợ tăng từ 6 lên 11 em, mỗi em nhận 500.000 đồng/tháng. Hội Liên hiệp Phụ nữ tham gia xác minh, giới thiệu các trường hợp cần giúp đỡ; thông tin của học sinh được bảo mật. Phần kinh phí còn lại được sử dụng hỗ trợ mua bảo hiểm y tế cho các em.

Ông Linh cho biết, kinh phí để tổ chức các hoạt động thể thao, văn nghệ thuộc nhiệm vụ của nhà trường, và được bố trí từ nguồn chi thường xuyên theo quy định, không vận động phụ huynh đóng góp thêm. Việc tách bạch các khoản chi giúp xác định rõ trách nhiệm của nhà trường, đồng thời đảm bảo những hỗ trợ của phụ huynh đúng với mục đích chăm lo học sinh.

Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT. Quy định mới nhấn mạnh nguyên tắc đóng góp tự nguyện, không áp đặt mức thu hoặc gây sức ép với phụ huynh. Ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận và quản lý các khoản tài trợ cho nhà trường trái quy định; những khoản thuộc trách nhiệm chi của nhà trường không được chuyển thành khoản vận động phụ huynh.

Ông Võ Thanh Phước, Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương (phường Hải Châu, TP Đà Nẵng) cho rằng, các trường cần rà soát cách tổ chức hoạt động, xác định rõ nhu cầu và trách nhiệm bảo đảm kinh phí, đồng thời thực hiện đúng quy định về tiếp nhận, quản lý và sử dụng tài trợ. Những hỗ trợ bằng tiền, hiện vật hoặc dịch vụ cần được xác định rõ mục đích, bảo đảm tính tự nguyện và công khai theo quy định.