Đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ GD&ĐT: Giảm tầng nấc trung gian

Với nhiều điểm mới đáng chú ý, các chuyên gia nhấn mạnh, điểm nổi bật là việc trao thêm thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT trong việc quyết định giải thể cơ sở giáo dục đại học theo quy định.

Phân cấp mạnh trong giáo dục đại học

Tán thành nhiều điểm mới của Nghị quyết 23, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ – nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, đánh giá cao việc trao thêm thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT trong quyết định thành lập, cho phép thành lập phân hiệu cũng như giải thể cơ sở giáo dục đại học và các phân hiệu thuộc thẩm quyền trước đây của Thủ tướng Chính phủ.

Sự điều chỉnh này là bước đi phù hợp với tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong quản lý Nhà nước. Qua đó, góp phần rút ngắn quy trình, giảm tầng nấc trung gian và nâng cao tính chủ động của cơ quan quản lý chuyên ngành.

PGS.TS Trần Xuân Nhĩ tin tưởng, khi thẩm quyền được giao trực tiếp cho Bộ trưởng, các quyết định sẽ sát với nhu cầu phát triển mạng lưới, bảo đảm tính linh hoạt và kịp thời hơn. Đáng chú ý, việc cho phép thành lập phân hiệu trên cơ sở các cơ sở giáo dục, đào tạo đang hoạt động hợp pháp mở ra cơ hội tận dụng hiệu quả nguồn lực sẵn có, hạn chế đầu tư dàn trải, đồng thời góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho người học ở nhiều địa phương.

Ở chiều ngược lại, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng, quy định trao quyền giải thể cũng được xem là “công cụ” cần thiết để siết chặt kỷ cương, nâng cao chất lượng hệ thống. Những cơ sở hoạt động kém hiệu quả, không đáp ứng yêu cầu sẽ được xử lý kịp thời, tránh tình trạng tồn tại kéo dài gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Nghị quyết 23 cũng nêu rõ điều kiện thực hiện thủ tục thành lập phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học trên cơ sở các cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo đang hoạt động hợp pháp do Thủ tướng Chính phủ thành lập hoặc cho phép thành lập; thành lập hoặc cho phép thành lập mới phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học quy định tại Điều 98 Nghị định số 125/2024/NĐ-CP.

​Tăng tính chủ động

Ghi nhận và tán thành với những điều chỉnh trong Nghị quyết 23, bà Châu Quỳnh Dao – đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, bày tỏ tâm đắc với việc đẩy mạnh phân cấp, trao quyền chủ động hơn cho Bộ GD&ĐT. Theo bà, đây là bước đi cần thiết, giúp rút ngắn quy trình xử lý, tăng tính linh hoạt trong điều hành và đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển của hệ thống giáo dục đại học.

Việc giao Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quyền quyết định thành lập, cho phép thành lập phân hiệu và giải thể cơ sở giáo dục đại học không chỉ phù hợp với xu hướng cải cách hành chính, mà còn bảo đảm nguyên tắc “đúng cấp, đúng thẩm quyền, đúng trách nhiệm”. Cơ quan quản lý chuyên ngành, với lợi thế nắm sát thực tiễn, sẽ có điều kiện đưa ra quyết định chính xác, kịp thời hơn so với cơ chế tập trung trước đây.

Bà Châu Quỳnh Dao cũng cho rằng, cùng với việc trao quyền, cần tăng cường cơ chế giám sát, minh bạch hóa quy trình và trách nhiệm giải trình để bảo đảm các quyết định được thực hiện khách quan, đúng quy định, vì lợi ích chung của người học và xã hội. “Nếu triển khai hiệu quả, đây sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy hệ thống giáo dục đại học phát triển theo hướng tinh gọn, chất lượng và hội nhập” – bà Châu Quỳnh Dao nhận định.

Theo PGS.TS Đậu Xuân Cảnh – nguyên Giám đốc Học viện Y – Dược học cổ truyền Việt Nam, điểm đáng chú ý của Nghị quyết 23 không chỉ nằm ở việc trao thêm thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, mà còn ở cách tiếp cận quản lý theo hướng thực chất và hiệu quả hơn. Theo đó, việc phân cấp các quyết định liên quan đến thành lập, giải thể cơ sở giáo dục đại học về đúng cơ quan chuyên môn sẽ giúp giảm độ trễ chính sách.

Trong bối cảnh giáo dục đại học đang cần tái cấu trúc mạnh mẽ, PGS.TS Đậu Xuân Cảnh cho rằng, việc kịp thời mở rộng hoặc thu hẹp mạng lưới cơ sở đào tạo là rất quan trọng. Nếu quy trình quá nhiều tầng nấc, cơ hội phát triển có thể bị bỏ lỡ, trong khi những tồn tại yếu kém lại chậm được xử lý. Việc trao quyền cho Bộ trưởng, vì vậy, sẽ tạo điều kiện để các quyết định mang tính chuyên môn được thực hiện nhanh hơn, sát thực tế hơn.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần đi kèm hệ thống tiêu chí rõ ràng và cơ chế đánh giá minh bạch, bảo đảm mọi quyết định đều dựa trên chất lượng và nhu cầu xã hội, tránh cảm tính. “Nếu làm tốt, đây sẽ là bước tiến quan trọng trong đổi mới quản trị giáo dục đại học theo hướng hiện đại và có trách nhiệm” - PGS.TS Đậu Xuân Cảnh nhìn nhận.

Nghị quyết 23 nhấn mạnh, việc cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh phải bảo đảm tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, lành mạnh, công bằng; thúc đẩy đổi mới sáng tạo; tăng tính chủ động của chính quyền địa phương; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính; bảo đảm không làm suy giảm điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục, an toàn người học.

Với Nghị quyết trên, việc cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ GD&ĐT được thực hiện mạnh mẽ.

Nhiều thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Thủ tướng được phân cấp cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT; nhiều thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Bộ GD&ĐT được phân cấp cho địa phương và phân cấp tăng tính chủ động cho cơ sở giáo dục trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật và giám sát của chính quyền các cấp. Nhiều quy trình, thủ tục, hồ sơ được cắt giảm, rút gọn, đơn giản hóa hơn nhiều so với trước tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân.