Xây dựng nền tài chính hiện đại từ cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số

Hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính

Các giải pháp tập trung vào hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, tháo gỡ những bất cập, điểm nghẽn về cơ chế, chính sách; tiếp tục rà soát, cắt giảm và chuẩn hóa điều kiện kinh doanh; cải cách thủ tục hành chính; nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp; khơi thông các nguồn lực về vốn, đất đai và mặt bằng sản xuất kinh doanh; hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhà nước phát triển bền vững; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh; đồng thời nâng cao chất lượng công tác thanh tra, kiểm tra.

Cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Hiện Bộ Tài chính đang quản lý 739 thủ tục hành chính còn hiệu lực thuộc 25 lĩnh vực quản lý nhà nước, được thực hiện tại 3 cấp chính quyền.

Tổng số thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ là 937 thủ tục, trong đó có 253 thủ tục do Bộ Tài chính và các đơn vị ngành dọc trực tiếp thực hiện, chiếm 27%; 663 thủ tục đã được phân cấp cho chính quyền địa phương, chiếm 70,8%; 21 thủ tục do các bộ, cơ quan khác thực hiện, chiếm 2,2%.

Từ thời điểm thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026 đến nay, Bộ Tài chính đã cắt giảm 236 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 556 thủ tục. Tổng thời gian giải quyết thủ tục được cắt giảm đạt 6.577 ngày trên tổng số 12.288 ngày, tương đương 53,52%; chi phí tuân thủ được cắt giảm khoảng 39,1 nghìn tỷ đồng trên tổng số 75,4 nghìn tỷ đồng, tương đương 51,9%. Đồng thời, 139 trong tổng số 363 điều kiện kinh doanh đã được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa, đạt tỷ lệ 38,29%.

Những kết quả này không chỉ giúp giảm gánh nặng chi phí, thời gian cho người dân và doanh nghiệp mà còn góp phần đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng công khai, minh bạch, lấy phục vụ làm trung tâm. Đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành Tài chính đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động quản lý trong giai đoạn mới.

Chuyển đổi số, kiến tạo nền tài chính hiện đại

Cùng với cải cách thể chế và thủ tục hành chính, chuyển đổi số đang được ngành Tài chính triển khai mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực quản lý. Công tác quản lý, điều hành từng bước được chuyển sang môi trường số với các hệ thống thông tin phục vụ quản lý ngân sách nhà nước, thu - chi ngân sách, thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, giá, doanh nghiệp, bảo hiểm xã hội, thống kê và tài sản công vận hành ổn định, liên thông từ Trung ương đến địa phương.

Việc triển khai hải quan điện tử và hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc đã tạo bước chuyển căn bản trong công tác quản lý thuế, hải quan, góp phần nâng cao tính minh bạch, tăng hiệu quả quản lý, chống thất thu ngân sách và nâng cao mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Cổng Dịch vụ công và Hệ thống thông tin một cửa điện tử của Bộ Tài chính đã được kết nối, tích hợp đầy đủ với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý hoàn toàn trực tuyến ngày càng tăng, tiệm cận các mục tiêu đề ra; gần 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện đã được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Một trong những nền tảng quan trọng của quá trình chuyển đổi số là xây dựng và khai thác hiệu quả dữ liệu. Đến ngày 22/4/2026, Bộ Tài chính đã hoàn thành đồng bộ 13 trong tổng số 16 cơ sở dữ liệu về Trung tâm dữ liệu quốc gia với hơn 240 triệu bản ghi, chiếm trên 60% tổng số bản ghi của 8 bộ, ngành đã thực hiện đồng bộ. Ba cơ sở dữ liệu còn lại dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026-2027 theo đúng lộ trình của Chính phủ.

Bên cạnh đó, các cơ sở dữ liệu tài chính tiếp tục được xây dựng, chuẩn hóa, tích hợp và chia sẻ hiệu quả; hạ tầng số, điện toán đám mây được đầu tư đồng bộ; trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn từng bước được ứng dụng trong quản lý, điều hành. Công tác bảo đảm an toàn, an ninh thông tin được triển khai theo mô hình 4 lớp; hệ thống giám sát an toàn thông tin (SOC) được thiết lập, bảo đảm vận hành an toàn, liên tục.

Thực hiện Kết luận số 226-KL/TW của Ban Bí thư và Quyết định số 534/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh lề lối làm việc, nâng cao hiệu quả hoạt động, Bộ Tài chính tiếp tục xác định đổi mới phương thức làm việc, đẩy mạnh cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Theo đó, hạ tầng công nghệ thông tin sẽ tiếp tục được rà soát, nâng cấp, bảo đảm 100% văn bản trao đổi điện tử liên thông thông suốt; Hệ thống quản lý văn bản và điều hành được triển khai hiệu quả. Các đơn vị trong toàn ngành đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, phấn đấu tỷ lệ xử lý hồ sơ trên môi trường mạng đạt trên 95%, đồng thời tiếp tục rà soát, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính nội bộ.

Cùng với đó, chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị tiếp tục được rà soát, hoàn thiện theo nguyên tắc “một việc chỉ giao một đơn vị chủ trì, chịu trách nhiệm chính”, khắc phục tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm; chế độ báo cáo được chuẩn hóa theo quy định nhằm nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả phối hợp trong toàn ngành.

Từ cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính đến đẩy mạnh chuyển đổi số, ngành Tài chính đang từng bước hình thành mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng nền tài chính hiện đại, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.