Duy trì 35 biện pháp với hàng nhập khẩu
Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại, tính đến nay, Bộ Công Thương đã áp dụng 48 biện pháp và hiện duy trì 35 biện pháp phòng vệ thương mại đang có hiệu lực đối với hàng nhập khẩu. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Cục Phòng vệ thương mại đang xử lý 15 vụ việc (gồm rà soát, điều tra mới và tiếp nhận hồ sơ). Các biện pháp phòng vệ thương mại do Bộ Công Thương áp dụng đã góp phần quan trọng trong bảo vệ các ngành sản xuất, bảo vệ lợi ích doanh nghiệp, người tiêu dùng trong quá trình hợp tác giao thương. Cụ thể:
Một là, bảo vệ các ngành sản xuất quy mô lớn: Bộ Công Thương đã hoàn tất điều tra và kiến nghị áp thuế chống bán phá giá đối với ván sợi MDF từ Trung Quốc và Thái Lan (thuế 2,59% - 39,88%), bảo vệ ngành sản xuất với quy mô doanh thu 7.200 tỷ đồng/năm.
Cùng với đó, hoàn tất điều tra sơ bộ và kiến nghị áp thuế tạm thời kính nổi từ Malaysia, Indonesia (thuế 15,17% - 63,39%), bảo vệ ngành sản xuất kính với quy mô doanh thu 6.300 tỷ đồng/năm. Đặc biệt, Bộ Công Thương đã ban hành kết luận điều tra sơ bộ chống lẩn tránh biện pháp chống bán phá giá đối với thép cán nóng (HRC) từ Trung Quốc, bảo vệ ngành sản xuất trọng điểm có quy mô doanh thu gần 120.000 tỷ đồng/năm.
Các công cụ phòng vệ thương mại góp phần bảo vệ các ngành sản xuất quy mô lớn và đảm bảo an sinh xã hội. Ảnh: Quỳnh Anh
Hai là, góp phần đảm bảo an sinh xã hội. Mới đây, Bộ Công Thương đã hoàn tất rà soát cuối kỳ, kiến nghị gia hạn áp dụng biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp với đường mía từ Thái Lan và chống lẩn tránh với đường từ 5 nước ASEAN, góp phần bảo vệ sinh kế cho hàng trăm nghìn nông dân ở các địa bàn khó khăn và đặc biệt khó khăn.
Ba là, hài hòa lợi ích nền kinh tế: Nhằm tránh tình trạng bảo hộ kéo dài, Cục Phòng vệ thương mại đã trình Lãnh đạo Bộ chấm dứt 02 biện pháp (tự vệ toàn cầu với sản phẩm phôi thép và thép dài sau 10 năm và chống bán phá giá thép hình chữ H từ Malaysia sau 5 năm) khi ngành sản xuất trong nước đã phục hồi và chiếm lĩnh thị trường.
“Các biện pháp phòng vệ thương mại mang lại nguồn thu ngân sách đáng kể (năm 2025 thu gần 2.500 tỷ đồng, chiếm 4,5% tổng thu thuế nhập khẩu cả nước), bảo vệ các ngành sản xuất có quy mô doanh thu khoảng 600.000 tỷ đồng, duy trì việc làm cho gần 96.000 lao động trực tiếp và 220.000 lao động gián tiếp”, báo cáo mới nhất của Cục Phòng vệ thương mại cho hay.
Hàng Việt Nam đối mặt với 312 vụ việc điều tra từ 27 thị trường
Cùng với việc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, thời gian qua, Bộ Công Thương cũng đã đồng bộ triển khai các giải pháp ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại do nước ngoài khởi xướng.
Tính đến hết tháng 4/2026, hàng hóa Việt Nam phải đối mặt với 312 vụ việc điều tra từ 27 thị trường, trong đó có 12 vụ việc mới phát sinh chỉ trong 4 tháng đầu năm tăng 50% so với cùng kỳ năm 2025. Công tác ứng phó các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ nước ngoài cũng có nhiều tín hiệu tích cực:
Thứ nhất, xử lý vụ việc điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ. Đây là nhiệm vụ trọng tâm, phức tạp. Cục Phòng vệ thương mại đã chủ trì, vận động được 9 hiệp hội ngành hàng lớn và VCCI cùng tham gia.
Đến ngày 15/4/2026, phối hợp với các Bộ, ngành, các đơn vị trong Bộ và tham vấn luật sư tư vấn đã hoàn thành và nộp đúng hạn các bản Bình luận cũng như yêu cầu tham gia phiên tham vấn công khai trong các vụ việc điều tra trên, qua đó, phản bác toàn diện các cáo buộc. Giữa tháng 5/2026, lãnh đạo Bộ Công Thương cũng đã tham dự trực tiếp các phiên điều trần và tham vấn song phương với Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR).
Thứ hai, tháo gỡ điểm nghẽn xuất khẩu tại thị trường Mexico. Thời gian qua, Cục Phòng vệ thương mại đã phối hợp với các Bộ ngành liên quan đấu tranh thành công, thuyết phục Mexico bãi bỏ lệnh tạm dừng nhập khẩu đối với 02 nhà máy thép lớn (Formosa, Hòa Phát) và các doanh nghiệp hạ nguồn, giúp thông quan lô hàng trị giá khoảng 73 triệu USD đang tắc tại cảng.
Thứ ba, bảo vệ thành công nhiều ngành hàng xuất khẩu trọng điểm. Cục đã hỗ trợ doanh nghiệp chứng minh không bán phá giá hoặc không nhận trợ cấp từ Chính phủ, mang lại kết quả tích cực như: Hoa Kỳ áp mức thuế 0% trong rà soát hành chính lần thứ 20 đối với cá tra-basa; áp thuế thấp đối với khay đúc bằng sợi; giảm thuế chống bán phá giá đối với mật ong từ trên 100% xuống còn 6,72%-21,55%.
EU không áp thuế tự vệ với hợp kim mangan silicon, chấm dứt điều tra chống bán phá giá nhựa PET và sơ bộ không áp thuế chống bán phá giá thép cán nguội. Các thị trường Canada, Úc, Malaysia, Indonesia, Nam Phi, EAEU đều có những phán quyết có lợi, chấm dứt điều tra hoặc áp thuế thấp cho doanh nghiệp Việt Nam.
Tính đến hết tháng 4/2026, hàng hóa Việt Nam phải đối mặt với 312 vụ việc điều tra từ 27 thị trường.
Liên quan đến nội dung này, chia sẻ riêng với phóng viên Báo Công Thương, Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại Lương Hoàng Thái cho biết, thương mại toàn cầu đang có sự dịch chuyển từ tự do hóa sang xu hướng bảo hộ mạnh mẽ hơn. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhiều quốc gia tăng cường sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ việc làm, duy trì năng lực sản xuất và bảo đảm lợi ích cho doanh nghiệp trong nước.
Ở trong nước, năng lực sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Hiện Việt Nam nằm trong nhóm 20 nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất thế giới. Tại nhiều thị trường trọng điểm, hàng hóa Việt Nam không chỉ gia tăng thị phần mà còn duy trì mức xuất siêu lớn. Bên cạnh đó, quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cũng đưa nhiều ngành sản xuất từ các quốc gia khác sang Việt Nam, khiến hàng hóa Việt Nam ngày càng hiện diện nhiều hơn trên thị trường quốc tế.
Chính những thành công đó cũng đồng thời đặt hàng hóa Việt Nam vào tâm điểm của các cuộc điều tra phòng vệ thương mại. Nhiều ngành hàng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu đang trở thành đối tượng bị theo dõi và điều tra thường xuyên hơn.
Trước thực tế này, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao năng lực phòng vệ thương mại ngay từ sớm. Bên cạnh việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, các cơ quan quản lý cần tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật thông tin thị trường, nhận diện nguy cơ và chuẩn bị hồ sơ dữ liệu đầy đủ.
Về phía doanh nghiệp, việc chủ động theo dõi diễn biến thị trường, tuân thủ quy định về xuất xứ, minh bạch hóa hoạt động sản xuất và xây dựng chiến lược ứng phó từ sớm sẽ là yếu tố quyết định để bảo vệ thành quả xuất khẩu, giữ vững vị thế của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Kinh phí ứng phó với các vụ kiện phòng vệ thương mại: Trong nhiều vụ việc, doanh nghiệp phải thuê các đơn vị tư vấn, luật sư nước ngoài để tham gia quá trình điều tra theo quy định của nước sở tại. Đối với những thị trường có hệ thống pháp luật phức tạp như Hoa Kỳ, chi phí này có thể rất lớn, thậm chí trong một số trường hợp còn phát sinh các thủ tục khiếu kiện tại cơ quan tư pháp của nước ngoài.
