Chủ động điều hành để tránh "lương chưa tăng, giá đã tăng"

Các cơ quan đã và đang đưa ra nhiều giải pháp để đảm bảo giá ổn định.

Cải thiện đời sống cho người hưởng lương

Lương cơ sở hiện nay là 2,34 triệu đồng/tháng. Với mức tăng dự kiến 8%, lương cơ sở sẽ lên mức gần 2,53 triệu đồng/tháng (mỗi tháng tăng khoảng gần 190.000 đồng). Nếu lương cơ sở tăng khoảng 8% từ ngày 1/7 thì nhiều khoản thu nhập và chế độ liên quan của cán bộ, công chức, người lao động có thể tăng theo gồm: tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức; các loại phụ cấp và trợ cấp; một số chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) tính trực tiếp theo lương cơ sở. Cùng với đó, lương cơ sở cũng là căn cứ xác định mức tiền lương làm cơ sở đóng BHXH bắt buộc của một số nhóm lao động; mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình và công đoàn phí cũng sẽ tăng.

Việc điều chỉnh lương cơ sở được thực hiện theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp. Việc điều chỉnh tiền lương sẽ được cân nhắc trên cơ sở đáp ứng của ngân sách, đồng thời bảo đảm sự cân bằng, hài hòa và hợp lý giữa tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang với chế độ dành cho người nghỉ hưu, người có công và các đối tượng bảo trợ xã hội, nhằm bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội…

Nhận định về vấn đề này, ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) cho rằng, lộ trình tăng lương của Chính phủ là tin vui đối với đội ngũ công chức và những người hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Sau đợt tăng 30% lương cơ sở năm 2024, lực lượng lao động này vẫn chưa được điều chỉnh tăng lương, trong khi lương tối thiểu vùng áp dụng với lao động khu vực tư nhân lại được điều chỉnh hằng năm. Điều này phần nào tạo sự so sánh trong đội ngũ cán bộ, công chức, dù thực tế mức lương khu vực tư được chi trả theo thỏa thuận và do doanh nghiệp quyết định.

Nhiều giải pháp giữ ổn định giá

Theo nhận định của chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, việc điều chỉnh tăng lương cơ sở từ ngày 1/7 là cần thiết để cải thiện thu nhập và kích thích tiêu dùng. Tuy nhiên, trong bối cảnh áp lực lạm phát vẫn hiện hữu, đặc biệt từ giá xăng, dầu và chi phí đầu vào, cần hết sức thận trọng trong điều hành giá. Nếu không kiểm soát tốt, rất dễ xảy ra tình trạng "tăng lương danh nghĩa nhưng giảm thu nhập thực tế. Do đó, chính sách tiền lương cần đi kèm các giải pháp kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường và nâng cao năng suất lao động.

Theo Tổng cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm 2025 tăng 3,31% so năm trước. Một số nhóm hàng thiết yếu tăng mạnh hơn mức bình quân như nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng tăng hơn 6%, trong khi giá dịch vụ y tế tăng hơn 13%. Giá thực phẩm, chi phí ăn uống ngoài gia đình và một số dịch vụ giáo dục cũng tăng khiến chi tiêu sinh hoạt tại các đô thị lớn ngày càng cao.

Trước diễn biến này, yêu cầu đặt ra với cơ quan quản lý là phải chủ động, quyết liệt hơn trong điều hành giá. Nhiều chuyên gia đề xuất rằng cần kiểm soát chặt chẽ thị trường, ngăn chặn tình trạng "té nước theo mưa", tăng giá bất hợp lý. Đẩy mạnh các chương trình bình ổn thị trường, đặc biệt tại đô thị lớn và khu công nghiệp. Hỗ trợ trực tiếp nhóm thu nhập thấp thông qua trợ giá, giảm thuế hoặc các gói an sinh xã hội. Kiểm soát chi phí trung gian, giảm chi phí logistics - yếu tố đang chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành hàng hóa.

Nguồn tài chính dành cho cải cách tiền lương là rất lớn và thách thức trong dài hạn vẫn là cải cách tiền lương phải gắn chặt với khả năng cân đối ngân sách và kỷ luật tài khóa, tránh gây áp lực lạm phát, bội chi vượt mức và mất ổn định kinh tế vĩ mô theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW. Theo đó, cơ quan chức năng cần thực hiện đồng bộ nhiều nhóm giải pháp như chủ động nguồn cung và dự trữ hàng hóa thiết yếu; tăng cường kiểm tra hiện tượng đầu cơ, găm hàng, xử lý nghiêm hành vi lợi dụng tăng lương để tăng giá vô lý; đẩy mạnh thông tin minh bạch về giá cả, giúp người dân yên tâm.

Thời gian qua cơ quan quản lý, nhà điều hành cũng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm theo dõi sát diễn biến kinh tế vĩ mô trong nước, kịp thời đưa ra các biện pháp ứng phó phù hợp, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng. Chính phủ xác định tập trung triển khai một số nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân.