Bổ sung quy định nhận diện, xử lý hành vi gây lãng phí

Nêu rõ nhiều hành vi gây lãng phí phát sinh trong thực tiễn

Dự thảo cũng bổ sung quy định về cách thức xác định hành vi gây lãng phí theo hướng việc xác định phải được thể hiện trong kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, giải quyết tố cáo trên cơ sở xem xét toàn diện, khách quan hành vi gắn với hậu quả lãng phí. Đồng thời, quy định cụ thể hậu quả gắn với hành vi gây lãng phí trong từng lĩnh vực.

Theo Bộ Tài chính, việc sửa đổi, bổ sung nhằm thể chế hóa Hướng dẫn số 63-HD/BCĐTW ngày 28/4/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời cụ thể hóa Điều 4 Luật Tiết kiệm, chống lãng phí về các hành vi gây lãng phí trong các lĩnh vực quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, đầu tư công, tài nguyên, năng lượng và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Bộ Tài chính cho biết, việc bổ sung các hành vi gây lãng phí trong tổ chức bộ máy, quản lý lao động khu vực nhà nước và trong đầu tư xây dựng, quản lý tài sản công, vốn đầu tư công nhằm bảo đảm bao quát đầy đủ các hành vi phát sinh trong thực tiễn, tránh bỏ sót các trường hợp gây thất thoát, lãng phí nguồn lực.

Đáng chú ý, dự thảo Nghị định quy định việc xác định hành vi gây lãng phí phải gắn với hậu quả, thiệt hại cụ thể. Trong đó, hậu quả được xem xét trên cơ sở thiệt hại về tiền, tài sản, cơ hội của Nhà nước và mức độ hiệu quả trong quản lý, sử dụng nguồn lực. Quy định này nhằm bảo đảm có cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý các trường hợp phát sinh lãng phí trên thực tế.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung các hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí liên quan đến Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí; báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí; cơ sở dữ liệu quốc gia; công khai thông tin; việc cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong kiểm tra, giám sát và tổ chức thực hiện Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí.

Bộ Tài chính cho biết, việc bổ sung các hành vi vi phạm cụ thể nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc nhận diện, xem xét và xử lý trách nhiệm đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có hành vi vi phạm. Đối với một số hành vi đã được điều chỉnh tại các luật chuyên ngành, dự thảo Nghị định thực hiện theo hướng dẫn chiếu đến các quy định pháp luật liên quan để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo, trùng lặp.

Hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí

Một trong những nội dung mới đáng chú ý tại dự thảo Nghị định là quy định về Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí. Theo đó, dự thảo bổ sung quy định về nguyên tắc, nội dung, hình thức triển khai; giao Bộ Tài chính hướng dẫn tổ chức thực hiện trên phạm vi cả nước. Các bộ, ngành, địa phương sẽ chịu trách nhiệm tổ chức triển khai trong phạm vi quản lý.

Dự thảo cũng quy định kinh phí tổ chức Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí được bố trí trong dự toán chi thường xuyên theo phân cấp quản lý ngân sách hiện hành, đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách để triển khai.

Theo Bộ Tài chính, việc cụ thể hóa quy định về Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí nhằm hướng tới xây dựng, lan tỏa văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội. Các hoạt động trọng tâm sẽ tập trung vào tuyên truyền, phổ biến pháp luật; phát động phong trào, cuộc thi về sáng kiến tiết kiệm, chống lãng phí; biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu trong công tác này.

Dự thảo Nghị định cũng bổ sung quy định về xây dựng, ban hành Kế hoạch tổ chức thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí; quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong xây dựng, triển khai và theo dõi thực hiện kế hoạch.

Đáng chú ý, dự thảo lần đầu bổ sung quy định về cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí. Theo đó, Bộ Tài chính là cơ quan chủ quản, có trách nhiệm xây dựng quy chế khai thác, sử dụng; quy định kỹ thuật kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành, địa phương. Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nhà nước có trách nhiệm cập nhật các thông tin liên quan đến chiến lược, kế hoạch, chương trình, báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí; kết quả xử lý hành vi gây lãng phí và các thông tin liên quan khác.

Việc hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí sẽ góp phần xây dựng hệ thống thông tin tập trung phục vụ theo dõi, tổng hợp, đánh giá tình hình thực hiện trên phạm vi cả nước; đồng thời đẩy mạnh công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả giám sát trong công tác phòng, chống lãng phí.

Dự thảo Nghị định cũng lược bỏ một số nội dung không còn phù hợp hoặc đã được điều chỉnh tại các văn bản pháp luật khác như quy định về xử lý thông tin phát hiện lãng phí và bảo vệ người cung cấp thông tin phát hiện lãng phí; Chương trình tổng thể thực hành tiết kiệm, chống lãng phí của Chính phủ; quy định về bồi thường thiệt hại trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; quy định về xác định và sử dụng nguồn tiền thưởng từ thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.