Từ những vùng sản xuất nhỏ lẻ, Gia Lai đang chuyển mình theo hướng xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn cho cây trồng chủ lực. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, đảm bảo nguồn cung ổn định cho chế biến, đồng thời mở rộng cánh cửa cho nông sản địa phương vươn ra thị trường quốc tế.
Từ sản xuất phân tán đến vùng nguyên liệu lớn
Những năm gần đây, Gia Lai ghi nhận bước chuyển rõ nét trong phát triển các vùng nguyên liệu nông sản chủ lực. Cà phê, chanh dây và sầu riêng đang dần được quy hoạch theo hướng tập trung, gắn với nhu cầu chế biến và thị trường xuất khẩu.
Gia Lai đang chuyển mình theo hướng xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn cho cây trồng chủ lực. Ảnh: Hiền Mai
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có hơn 107.000 ha cà phê, sản lượng đạt trên 340.000 tấn mỗi năm. Đáng chú ý, hơn một nửa diện tích đã áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất như 4C, Rainforest Alliance hay hữu cơ, từng bước nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh.
Với cây chanh dây, diện tích toàn tỉnh đạt khoảng 5.650 ha, cho sản lượng hơn 213.000 tấn mỗi năm. Ngành nông nghiệp đã cấp hàng chục mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, tạo điều kiện cho sản phẩm thâm nhập nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, EU, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc dưới nhiều hình thức chế biến.
Trong khi đó, sầu riêng cũng nổi lên như cây trồng giá trị cao với hơn 9.200 ha, sản lượng gần 57.700 tấn mỗi năm. Việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói bước đầu giúp loại trái cây này tham gia sâu hơn vào thị trường xuất khẩu, đặc biệt là Trung Quốc.
Toàn tỉnh có hơn 107.000 ha cà phê, sản lượng đạt trên 340.000 tấn mỗi năm. Ảnh: Hiền Mai
Từ những nền tảng trên, các chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân đang từng bước hình thành. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp ổn định đầu ra, đồng thời tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho công nghiệp chế biến.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn nông sản của tỉnh Gia Lai vẫn chủ yếu xuất khẩu ở dạng thô, giá trị gia tăng chưa cao. Sản xuất ở nhiều nơi còn nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ về quy trình kỹ thuật. Bên cạnh đó, công tác quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và số hóa dữ liệu vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu từ các thị trường khó tính.
Liên kết để bước vào chuỗi giá trị toàn cầu
Trước áp lực ngày càng lớn từ thị trường quốc tế, Gia Lai đang định hướng phát triển vùng nguyên liệu theo hướng bền vững, gắn chặt sản xuất với chế biến sâu và xuất khẩu.
Tại Hội thảo “Phát triển vùng nguyên liệu bền vững theo chuỗi liên kết cây chanh dây, cà phê, sầu riêng phục vụ chế biến sâu, xuất khẩu” do Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức mới đây, bà Nguyễn Thị Tố Trân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết là xây dựng các vùng sản xuất đạt chuẩn, được cấp mã số vùng trồng, đồng thời đẩy mạnh số hóa để nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng.
Gia Lai định hướng phát triển vùng nguyên liệu theo hướng bền vững, gắn chặt sản xuất với chế biến sâu và xuất khẩu. Ảnh: Hiền Mai
Theo định hướng, tỉnh sẽ tiếp tục tổ chức lại sản xuất, phát triển các vùng chuyên canh quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và tuân thủ các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, 4C hay hữu cơ. Việc kiểm soát chất lượng sẽ được siết chặt ngay từ khâu sản xuất nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.
Từ thực tế địa phương, chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Trọng Phúc, Chủ tịch UBND xã Ia Dom cho biết nhu cầu được cấp mã số vùng trồng của nông dân ngày càng lớn, bởi đây là điều kiện tiên quyết để liên kết với doanh nghiệp và tham gia xuất khẩu.
Do đó, các địa phương mong muốn tiếp tục được hỗ trợ trong việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, qua đó mở rộng cơ hội đưa nông sản vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chanh dây cho sản lượng hơn 213.000 tấn mỗi năm.
Cùng với nông dân và hợp tác xã, vai trò của doanh nghiệp ngày càng rõ nét trong việc hình thành chuỗi giá trị. Điển hình, Công ty CP Nafoods Tây Nguyên đã liên kết với hàng chục hợp tác xã và hơn 1.400 hộ dân để phát triển vùng nguyên liệu chanh dây trên diện tích hơn 2.000 ha.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Hồ Hải Quân, Giám đốc Công ty CP Nafoods Tây Nguyên cho biết sản phẩm của công ty hiện đã xuất khẩu tới khoảng 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nông sản Gia Lai có nhiều tiềm năng nếu vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Việc định hình các vùng nguyên liệu quy mô lớn, gắn với chuỗi giá trị bền vững không chỉ giúp nông sản Gia Lai nâng cao giá trị, mà còn mở ra cơ hội chinh phục những thị trường khó tính trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.
Trong giai đoạn tới, Gia Lai đặt mục tiêu duy trì ổn định diện tích cà phê khoảng 109.000-110.000 ha, đồng thời mở rộng chanh dây và sầu riêng lên khoảng 10.000 ha mỗi loại. Song song đó là tăng tỷ lệ diện tích đạt chuẩn, đẩy mạnh liên kết chuỗi và nâng cao tỷ lệ chế biến sâu.
