Bài 3: Phản ứng chính sách nhanh trước “sóng gió” thị trường xăng dầu

Quyết sách kịp thời để ổn định thị trường

Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ nhanh chóng ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu được xem là bước đi chính sách kịp thời nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng nguồn cung, giảm áp lực chi phí nhập khẩu và góp phần ổn định thị trường trong nước. Theo các chuyên gia, trong điều hành kinh tế vĩ mô, chính sách thuế là một trong những công cụ quan trọng giúp Nhà nước chủ động điều tiết thị trường, đặc biệt trong những giai đoạn biến động mạnh của giá năng lượng thế giới.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, kinh nghiệm điều hành trong nhiều năm qua cho thấy tác động của các đợt tăng giá xăng dầu thường được hấp thụ dần trong nền kinh tế. Khi việc điều hành giá được thực hiện linh hoạt và kịp thời, tác động đến lạm phát thường được kiểm soát trong giới hạn cho phép.

“Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động, các giải pháp điều hành linh hoạt như điều chỉnh thuế, phối hợp điều hành giá và chủ động nguồn cung sẽ giúp giảm bớt áp lực đối với nền kinh tế,” ông Nguyễn Quang Huy nhận định.

Không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh chính sách thuế, thời gian qua Chính phủ cũng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng thế giới và kịp thời đưa ra các biện pháp ứng phó phù hợp. Việc nhanh chóng thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng được đánh giá là một trong những bước đi quan trọng thể hiện sự chủ động và tầm nhìn dài hạn trong quản lý thị trường năng lượng.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, cơ chế này đóng vai trò là đầu mối điều phối, giúp các cơ quan quản lý kịp thời cập nhật tình hình, đánh giá tác động và đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp. Khi hệ thống quản lý chủ động theo dõi, dự báo và phản ứng chính sách kịp thời, các rủi ro như thiếu hụt nguồn cung hoặc biến động giá bất thường sẽ được hạn chế ở mức thấp.

Nhìn lại lịch sử thị trường năng lượng thế giới, các cú sốc địa chính trị thường khiến giá dầu tăng mạnh trong giai đoạn đầu do tâm lý thị trường và lo ngại về nguồn cung. Tuy nhiên, sau giai đoạn biến động ban đầu, thị trường thường dần thích nghi và tìm lại trạng thái cân bằng.

Một ví dụ điển hình là giai đoạn trước và sau khi xảy ra xung đột Nga – Ukraine năm 2022. Trước thời điểm xung đột, giá dầu thế giới dao động quanh mức 70–80 USD/thùng. Sau khi căng thẳng bùng phát, giá dầu đã tăng mạnh, nhưng sau đó thị trường dần điều chỉnh và ổn định trở lại khi các nguồn cung thay thế được thiết lập.

Củng cố nền tảng an ninh năng lượng dài hạn

Từ những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu, nhiều chuyên gia cho rằng việc đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu quốc gia ngày càng trở nên quan trọng. Trong bối cảnh các yếu tố địa chính trị có thể tác động nhanh và mạnh đến thị trường dầu mỏ, việc phụ thuộc quá lớn vào một số nguồn cung hoặc tuyến vận chuyển chiến lược có thể khiến thị trường dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài.

Do đó, bên cạnh các giải pháp điều hành trong ngắn hạn, việc xây dựng chiến lược an ninh năng lượng dài hạn cần tập trung vào mở rộng nguồn cung, nâng cao năng lực dự trữ và tăng khả năng thích ứng của thị trường.

Mặt khác, xu hướng chuyển dịch năng lượng cũng đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu. Việc thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch không chỉ là giải pháp về môi trường mà còn là chiến lược quan trọng nhằm giảm thiểu tác động từ những biến động của thị trường dầu mỏ thế giới.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, việc chủ động các công cụ chính sách, nâng cao khả năng dự báo và xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam giữ vững ổn định thị trường xăng dầu và bảo đảm an ninh năng lượng cho nền kinh tế.