Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam xung quanh vấn đề này.
Luật hóa hoạt động báo chí trên không gian mạng và mô hình báo chí chủ lực đa phương tiện
- Thưa ông, Luật Báo chí mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 được đánh giá là tạo hành lang pháp lý mới cho hoạt động báo chí trong giai đoạn chuyển đổi số và tinh gọn bộ máy. Theo ông, đâu là những điểm mới nổi bật nhất của luật lần này mà các cơ quan báo chí cần đặc biệt lưu ý?
Ông Nguyễn Đức Lợi: Luật Báo chí năm 2025 có nhiều nội dung mới, phù hợp hơn với xu thế phát triển của báo chí hiện nay cũng như thực tiễn hoạt động của báo chí Việt Nam.
Một trong những điểm nổi bật là lần đầu tiên luật có các điều khoản điều chỉnh hoạt động báo chí trên không gian mạng và các loại hình báo chí hoạt động trên môi trường số. Trước đây đã có một số quy định quản lý hoạt động báo chí trên không gian mạng, nhưng đến nay những nội dung này mới được luật hóa một cách đầy đủ. Đây là nét mới đặc biệt của Luật Báo chí năm 2025.
Bên cạnh đó, lần đầu tiên Luật Báo chí đưa ra một số khái niệm mới, trong đó có khái niệm cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện. Trên thực tế, nhiều cơ quan báo chí đã tích hợp các loại hình báo chí khác nhau, nhưng đây là lần đầu tiên mô hình này được luật hóa, qua đó định hình rõ hơn hệ thống cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện ở cấp trung ương, cấp quốc gia cũng như địa phương.
Ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam
Tạo cơ sở pháp lý cho quá trình sắp xếp và vận hành các cơ quan báo chí đa phương tiện
- Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật Báo chí mới là quy định về mô hình cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện và mở rộng không gian hoạt động trên môi trường số. Theo ông, những quy định này sẽ tác động như thế nào đến quá trình sắp xếp, tổ chức lại các cơ quan báo chí theo chỉ đạo của Trung ương hiện nay?
Ông Nguyễn Đức Lợi: Theo chủ trương của Trung ương, việc quy định cụ thể trong Luật Báo chí năm 2025 về mô hình, cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện là một bước tiến rất quan trọng.
Việc luật hóa mô hình này sẽ tạo điều kiện để các cơ quan báo chí tập trung nguồn lực, tích hợp các loại hình báo chí trong cùng một cơ quan, đồng thời có hành lang pháp lý đầy đủ để tổ chức và vận hành hiệu quả hơn.
Thời gian qua, đã có một số cơ quan báo chí thực hiện tích hợp nhiều loại hình như truyền hình, phát thanh, báo in và báo điện tử trong cùng một đơn vị. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên mô hình đó được xác lập rõ trong luật. Điều này không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động của các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện mà còn góp phần định hình phương thức vận hành của tòa soạn trong bối cảnh mới.
Luật cũng tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức bộ máy, cơ cấu nhân sự, cơ chế tuyển dụng nhà báo, phóng viên, biên tập viên cũng như các vấn đề liên quan đến cơ chế tài chính của cơ quan báo chí. Đặc biệt, có những quy định nhằm tạo điều kiện về nguồn lực cho các cơ quan báo chí, đồng thời làm rõ hơn các cơ chế tài chính, nghĩa vụ thuế và các quy định liên quan đến hoạt động kinh tế báo chí.
Nhà báo phải trở thành người làm báo đa kỹ năng trong môi trường truyền thông mới
- Sau khi nhiều địa phương thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính và tổ chức lại hệ thống báo chí, phát thanh - truyền hình, ông đánh giá thế nào về cơ hội cũng như những thách thức đặt ra đối với đội ngũ người làm báo trong mô hình mới? Hội Nhà báo Việt Nam sẽ có những giải pháp gì để hỗ trợ hội viên thích ứng với giai đoạn chuyển đổi này?
Ông Nguyễn Đức Lợi: Trong bối cảnh phát triển của báo chí hiện đại, một nhà báo không thể chỉ làm việc trong một loại hình báo chí duy nhất mà cần trở thành nhà báo đa năng, đa kỹ năng. Một phóng viên khi tham gia sự kiện không chỉ viết bài mà còn có thể chụp ảnh, quay phim, sản xuất nội dung số hoặc xây dựng tác phẩm báo chí đa phương tiện. Điều đó đòi hỏi đội ngũ người làm báo phải liên tục được đào tạo, bồi dưỡng để thích ứng với các loại hình báo chí mới và phương thức làm báo hiện đại.
Không chỉ đội ngũ phóng viên, cơ chế vận hành của các tòa soạn cũng đang thay đổi mạnh mẽ. Khi các loại hình báo chí được tích hợp trong cùng một cơ quan báo chí đa phương tiện, phương thức vận hành của tòa soạn cũng thay đổi toàn diện.
Điều đó đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ lãnh đạo, quản lý cơ quan báo chí. Người đứng đầu cơ quan báo chí, tổng biên tập, trưởng các ban chuyên môn không chỉ cần hiểu sâu về một loại hình báo chí mà còn phải nắm được đặc thù của nhiều loại hình khác nhau để tổ chức, điều hành hoạt động hiệu quả.
Tuy nhiên, việc tập hợp các nguồn lực báo chí không thể chỉ thực hiện theo cách cơ học. Để mô hình tòa soạn hội tụ, tòa soạn đa phương tiện vận hành hiệu quả, điều quan trọng là phải có sự thay đổi về tư duy. Chuyển đổi số trong báo chí không chỉ là thay đổi phương thức tác nghiệp mà còn là chuyển đổi trong quản trị, điều hành và tổ chức bộ máy.
Với chức năng, nhiệm vụ của mình, Hội Nhà báo Việt Nam xác định công tác đào tạo, bồi dưỡng chính trị, tư tưởng và nghiệp vụ cho hội viên là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Các chương trình đào tạo tập trung vào kỹ năng làm báo hiện đại, báo chí đa phương tiện, tổ chức tòa soạn hội tụ, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí.
Đặc biệt, Hội Nhà báo Việt Nam đã mở nhiều lớp bồi dưỡng dành cho các cơ quan báo chí địa phương về quản trị tòa soạn sau sắp xếp, tổ chức lại bộ máy, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn hiện nay.
Xin cảm ơn ông!
Điểm mới nhất trong Luật Báo chí năm 2025 là tạo hành lang pháp lý quan trọng cho báo chí số, mô hình cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện và quá trình chuyển đổi của đội ngũ người làm báo trong bối cảnh mới.
