Bộ Công Thương đã xây dựng và đang lấy ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều nhằm bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật (đặc biệt là đồng bộ với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025), đẩy mạnh phân quyền, phân cấp trong quản lý nhà nước. Những sửa đổi này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ.
Theo đề xuất sửa đổi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, người tiêu dùng sẽ được lựa chọn mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin của mình. Ảnh minh hoạ: CT
Một trong những nội dung sửa đổi quan trọng là quy định người tiêu dùng được lựa chọn "mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin" của mình. Đây được xem là bước điều chỉnh cần thiết nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025.
Trong bối cảnh dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành tài sản có giá trị, việc trao cho người tiêu dùng quyền quyết định về mục đích và phạm vi sử dụng thông tin không chỉ giúp nâng cao quyền tự chủ của cá nhân mà còn buộc các tổ chức, doanh nghiệp phải thay đổi cách thức thu thập và khai thác dữ liệu theo hướng minh bạch, có trách nhiệm hơn.
Nội dung sửa đổi này cũng phản ánh xu hướng chung của nhiều quốc gia trên thế giới, khi quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân được coi là một trong những quyền cơ bản của người tiêu dùng trong môi trường số.
Dự thảo cũng đề xuất chuyển giao thẩm quyền tiếp nhận và hỗ trợ giải quyết yêu cầu thương lượng của người tiêu dùng từ Bộ Công Thương xuống cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương, cụ thể là Uỷ ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh.
Đây được đánh giá là bước đi phù hợp bởi phần lớn các tranh chấp tiêu dùng phát sinh tại địa phương. Khi cơ quan cấp tỉnh trực tiếp tiếp nhận và hỗ trợ giải quyết, người tiêu dùng sẽ được tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn, giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.
Đáng chú ý, dự thảo còn bãi bỏ trách nhiệm quản lý của UBND cấp huyện trong một số lĩnh vực như quản lý chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, kiểm tra tổ chức xã hội và chuyển giao trực tiếp cho UBND cấp xã.
Việc trao thêm trách nhiệm cho cấp xã phù hợp với chủ trương xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp và phát huy vai trò của chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả thực thi, cần đồng thời tăng cường nguồn lực, đào tạo đội ngũ cán bộ cũng như hoàn thiện cơ chế hướng dẫn, kiểm tra và giám sát từ cấp trên.
Ngoài các nội dung trên, dự thảo còn đề xuất bãi bỏ một số nội dung của Luật để đảm bảo phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành. Cụ thể, đề xuất bỏ chức năng thanh tra về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của UBND cấp huyện để phù hợp với Luật Thanh tra 2025 (tập trung đầu mối thanh tra về Trung ương và tỉnh); ược bỏ các nhiệm vụ quản lý tổ chức xã hội, giao nhiệm vụ cho tổ chức xã hội tại Điều 75 (Thẩm quyền trung ương) để chuyển hẳn xuống địa phương.
Có thể thấy, các nội dung sửa đổi lần này không làm thay đổi căn bản triết lý của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà tập trung vào ba định hướng lớn: tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân của người tiêu dùng; tinh gọn bộ máy quản lý nhà nước; và đẩy mạnh phân quyền, phân cấp.
Nếu được thiết kế hợp lý và tổ chức thực hiện hiệu quả, các sửa đổi này sẽ góp phần xây dựng một cơ chế bảo vệ người tiêu dùng hiện đại, linh hoạt và phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của nền kinh tế số cũng như xu hướng cải cách thể chế ở Việt Nam hiện nay.
