Nâng hạng thị trường có đủ sức đảo chiều dòng vốn ngoại?

Nâng hạng mở rộng dư địa thu hút dòng vốn quốc tế

Sau nhiều năm nằm trong danh sách theo dõi, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) từ tháng 9/2026. Đây được xem là một trong những dấu mốc quan trọng của thị trường vốn Việt Nam, không chỉ về mặt hình ảnh mà còn ở khả năng mở rộng quy mô dòng vốn đầu tư quốc tế.

Theo Báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026 của Công ty Chứng khoán Bảo Minh (BMSC), việc gia nhập nhóm thị trường mới nổi sẽ giúp chứng khoán Việt Nam tiếp cận nhóm nhà đầu tư có quy mô lớn hơn, đặc biệt là các quỹ đầu tư toàn cầu đang theo dõi hoặc mô phỏng các bộ chỉ số của FTSE Russell. Báo cáo nhận định dòng vốn ngoại có khả năng quay trở lại thị trường sau thời gian dài bán ròng, đồng thời nâng cao vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trên bản đồ đầu tư quốc tế.

Một trong những cơ sở cho kỳ vọng này là quy mô dòng vốn có thể được kích hoạt sau nâng hạng. Theo tổng hợp của BMSC, Ngân hàng Thế giới (World Bank) ước tính Việt Nam có thể thu hút khoảng 25 tỷ USD dòng vốn đến năm 2030; Maybank Securities dự báo khoảng 8 tỷ USD, trong khi FTSE Russell đưa ra con số khoảng 6 tỷ USD.

Bên cạnh các quỹ đầu tư chủ động, nhóm quỹ ETF theo dõi chỉ số FTSE Emerging Markets cũng được kỳ vọng sẽ từng bước giải ngân vào thị trường Việt Nam. Theo lộ trình được BMSC dẫn lại, tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong danh mục các quỹ mô phỏng chỉ số sẽ được nâng dần qua nhiều kỳ cơ cấu từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, thay vì giải ngân ngay trong một thời điểm. Điều này giúp hạn chế những biến động quá lớn của dòng vốn, đồng thời tạo nền tảng để dòng tiền quốc tế được bổ sung theo từng giai đoạn.

Không chỉ tạo thêm nguồn vốn mới, nâng hạng còn được kỳ vọng cải thiện khả năng định giá của thị trường. Khi quy mô nhà đầu tư mở rộng, thanh khoản được cải thiện và mức độ quan tâm của các định chế tài chính quốc tế gia tăng, doanh nghiệp niêm yết cũng có thêm cơ hội huy động vốn với chi phí hợp lý hơn, qua đó nâng cao vai trò của thị trường chứng khoán trong việc cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Thực tế tại nhiều thị trường mới nổi cho thấy nâng hạng thường là bước khởi đầu của một chu kỳ thu hút vốn quốc tế. Tuy nhiên, tác động của sự kiện này không diễn ra đồng thời ở tất cả các quốc gia.

Sau khi được FTSE Russell nâng hạng vào năm 2018, Saudi Arabia ghi nhận mức tăng khoảng 7% trong ba tháng đầu tiên. Romania cũng tăng khoảng 7% sau khi được nâng hạng năm 2019. Trong khi đó, Indonesia lại trải qua giai đoạn giao dịch đi ngang trong khoảng một năm trước khi bước vào xu hướng tăng bền vững hơn nhờ nền tảng kinh tế tiếp tục cải thiện.

Những kinh nghiệm này cho thấy nâng hạng tạo ra cơ hội lớn, song mức độ hưởng lợi còn phụ thuộc vào sức khỏe nền kinh tế, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và khả năng duy trì niềm tin của nhà đầu tư.

Chất lượng thị trường sẽ quyết định khả năng giữ chân vốn ngoại

Bên cạnh kỳ vọng về dòng vốn mới, thị trường vẫn phải đối mặt với thực tế là nhà đầu tư nước ngoài đã duy trì xu hướng bán ròng trong thời gian dài. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, giá trị bán ròng của khối ngoại đã lên tới khoảng 65.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 2,5 tỷ USD. Áp lực này chủ yếu xuất phát từ việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì mặt bằng lãi suất cao, đồng USD mạnh lên và xu hướng điều chỉnh danh mục của các quỹ đầu tư tại nhiều thị trường mới nổi.

Dù vậy, BMSC cho rằng áp lực bán ròng có thể giảm dần trong nửa cuối năm khi yếu tố nâng hạng bắt đầu được phản ánh vào chiến lược phân bổ vốn của các nhà đầu tư tổ chức. Nếu Fed bước vào chu kỳ giảm lãi suất trong năm 2027, dòng vốn toàn cầu có thể dịch chuyển trở lại các thị trường mới nổi, trong đó Việt Nam được đánh giá là một trong những điểm đến đáng chú ý nhờ triển vọng tăng trưởng kinh tế tích cực.

Thiết kế có hỗ trợ của AI.

Tuy nhiên, triển vọng đảo chiều của dòng vốn ngoại không chỉ phụ thuộc vào yếu tố nâng hạng. Trong báo cáo, BMSC nhấn mạnh nhiều biến số bên ngoài vẫn có thể ảnh hưởng đến quyết định giải ngân của nhà đầu tư quốc tế, bao gồm diễn biến lạm phát, chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn, rủi ro địa chính trị và biến động tỷ giá.

Quan trọng hơn, việc được FTSE Russell nâng hạng chưa đồng nghĩa với việc Việt Nam đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của MSCI. Theo đánh giá của BMSC, để tiến tới mục tiêu tiếp theo, thị trường vẫn cần tiếp tục hoàn thiện nhiều nội dung như tự do hóa thị trường ngoại hối, xử lý các vướng mắc về giới hạn sở hữu nước ngoài, phát triển cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), bảo đảm quyền bình đẳng giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước cũng như đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản giao dịch.

Ở góc độ dài hạn, nhiều chuyên gia cho rằng nâng hạng là một “tấm vé” giúp thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào sân chơi lớn hơn, nhưng sức hấp dẫn thực sự vẫn được quyết định bởi chất lượng hàng hóa, tính minh bạch của doanh nghiệp niêm yết, quy mô thanh khoản và sự ổn định của môi trường kinh tế vĩ mô.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển thị trường vốn trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực cho nền kinh tế, sự kiện nâng hạng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để đẩy nhanh tiến trình cải cách. Nếu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và cải thiện hạ tầng giao dịch theo chuẩn mực quốc tế, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ có thêm cơ sở để thu hút và giữ chân dòng vốn ngoại trong dài hạn, thay vì chỉ hưởng lợi từ hiệu ứng kỹ thuật của một kỳ nâng hạng.