Bài 3: Phát huy bản sắc “khi cần là có, khi khó có ngay”

Xuất cấp hỗ trợ, cứu trợ kịp thời trong mọi tình huống

Trong những năm gần đây, thời tiết ngày càng có những diễn biến cực đoan, khó lường. Mỗi năm có đến hàng chục cơn bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của con người, cũng như sự phát triển của xã hội, tác động tới phát triển bền vững hiện nay của nước ta.

Trong bối cảnh đó, Nhà nước sử dụng nguồn lực dự trữ quốc gia hỗ trợ các địa phương để kịp thời ứng phó với các tình huống thiên tai. Thông qua công tác hỗ trợ kịp thời nguồn lực dự trữ quốc gia đã góp phần giúp các địa phương đảm bảo công tác an sinh xã hội trên địa bàn.

Đồng thời, trực tiếp động viên, khuyến khích người dân vùng bị thiên tai, hạn hán, mất mùa sớm ổn định cuộc sống, sản xuất phục vụ công tác quốc phòng, an ninh trên địa bàn một số địa phương, đặc biệt là các vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng biên giới.

Thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính giao, trong thời gian qua, Cục Dự trữ Nhà nước đã quán triệt, chỉ đạo các chi cục dự trữ nhà nước khu vực, các điểm kho dự trữ tăng cường kiểm tra chất lượng hàng dự trữ; chủ động xây dựng kế hoạch, kịch bản để sẵn sàng xuất cấp hàng dự trữ quốc gia, bảo đảm số lượng, tiêu chuẩn chất lượng, kịp thời theo quyết định của cấp có thẩm quyền và kế hoạch tiếp nhận của UBND các tỉnh.

Bên cạnh đó, hàng năm, trên cơ sở rà soát, báo cáo đề xuất nhu cầu về vật tư, trang thiết bị của UBND các tỉnh, Ủy ban Quốc gia về ứng phó sự cố thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, phối hợp với Bộ Tài chính, các bộ, ngành có liên quan thẩm định, trình Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định xuất cấp vật tư thiết bị từ nguồn dự trữ quốc gia (xuồng cao tốc, nhà bạt, áo phao, máy bơm nước chữa cháy, thiết bị khoan cắt, máy phát điện...) để chủ động giải quyết, xử lý ngay trong các tình huống thiên tai xảy ra đột xuất, cấp bách.

Theo thống kê của Cục Dự trữ Nhà nước, trong giai đoạn 2020 - 2025, thực hiện quyết định của cấp có thẩm quyển về xuất hàng dự trữ quốc gia để cứu trợ, hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, Cục Dự trữ Nhà nước đã xuất cấp hàng với giá trị trên 3.747 tỷ đồng, gồm: xuất cấp khoảng 234.449 tấn gạo, trị giá trên 3.249 tỷ đồng; 1,455 tấn muối ăn trị giá khoảng 3 tỷ đồng; xuất cấp trên 463 tỷ đồng các mặt hàng phục vụ nông nghiệp (thuốc thú y, hạt giống cây trồng) và xuất cấp khoảng 32 tỷ đồng các mặt hàng thuốc y tế để phục vụ yêu cầu phòng, chống dịch bệnh cho người.

Không chỉ kịp thời xuất cấp các mặt hàng trên, 5 năm qua, Bộ Tài chính đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, Ủy ban quốc gia Tìm kiếm cứu nạn, xuất cấp hàng vật tư, thiết bị với tổng trị giá khoảng 307 tỷ đồng gồm: 197.424 chiếc phao áo cứu sinh, 142.284 chiếc phao tròn cứu sinh, 2.329 chiếc bè nhẹ cứu sinh, 3.356 bộ nhà bạt cứu sinh các loại, 68 bộ xuồng cao tốc các loại, 242 bộ máy bơm nước chữa cháy, 125 bộ máy phát điện, 40 bộ thiết bị khoan cắt, 2 bộ thiết bị khoan phá bê tông, 10 bộ thiết bị tìm kiếm hình ảnh và âm thanh. Hàng dự trữ quốc gia xuất cấp đã góp phần đáp ứng mục tiêu về phòng chống khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ, cứu nạn cho các địa phương.

Ngoài việc xuất cấp hàng để thực hiện các mục tiêu dự trữ quốc gia đã đề ra, ngành Dự trữ Nhà nước còn được giao nhiệm vụ xuất cấp các mặt hàng dự trữ quốc gia, trị giá khoảng 460 tỷ đồng để thực hiện nhiệm vụ quốc tế. Trong đó: Bộ Tài chính xuất cấp 35.200 tấn gạo trị giá khoảng 458 tỷ đồng (gồm: 35.000 tấn viện trợ Cuba và 200 tấn gạo viện trợ Philippines). Việc xuất cấp viện trợ cho các nước đã góp phần tăng cường, củng cố mối quan hệ đặc biệt, sự hợp tác toàn diện của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và nhân dân nước bạn, từ đó nâng cao vị thế của nước ta trên trường quốc tế.

Năm 2026, lũy kế tính từ đầu năm đến ngày 19/5/2026, Cục Dự trữ Nhà nước đã xuất cấp tổng số 75.217 tấn gạo; trong đó: hỗ trợ Tết Nguyên đán và hỗ trợ giáp hạt là 15.708 tấn gạo; hỗ trợ thiên tai, mưa lũ là 864,645 tấn gạo; hỗ trợ trồng rừng: 1.049 tấn gạo; hỗ trợ học sinh: 55.595 tấn gạo; xuất viện trợ: 2.000 tấn gạo.

Việc sử dụng hiệu quả hàng dự trữ quốc gia để cứu trợ, hỗ trợ nhân dân vượt qua khó khăn ở mỗi giai đoạn, thời gian khác nhau có ý nghĩa khác nhau; tuy nhiên thông qua chính sách sử dụng hàng dự trữ quốc gia, để hỗ trợ cho nhân dân các địa phương đã phần nào giúp giảm thiểu các thiệt hại do thiên tai gây ra cho các địa phương, đồng thời góp phần đảm bảo an sinh xã hội trên các lĩnh vực.

Công tác quản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong quản lý dự trữ quốc gia. Hiện nay, 100% số lương thực dự trữ đã được bảo quản theo công nghệ bảo quản kín bổ sung khí Nitơ, từ đó giúp thời gian lưu kho bảo quản lương thực (thóc, gạo) được kéo dài; đồng thời, cải thiện điều kiện làm việc, điều kiện môi trường của công chức, người lao động làm thủ kho, kỹ thuật bảo quản, giảm chi phí bảo quản và đặc biệt giảm tỷ lệ hao hụt so với phương pháp bảo quản thoáng tự nhiên.

Trong quá trình nhập hàng, lưu kho bảo quản, cũng như xuất hàng dự trữ quốc gia đã được các đơn vị kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, tuân thủ theo đúng quy định của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Công tác kiểm tra, giám sát chất lượng hàng dự trữ quốc gia hằng năm đã được Cục Dự trữ Nhà nước thực hiện thường xuyên ngay từ khi nhập kho; từ đó giúp chất lượng hàng dự trữ quốc gia luôn đảm bảo chất lượng, khi xuất ra chất lượng đảm bảo, sử dụng tốt, đáp ứng công tác cứu trợ, hỗ trợ.

Nhìn chung, trong những năm qua, ngành Dự trữ Nhà nước đã chủ động đổi mới, hiện đại hóa hoạt động quản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia, phát huy tốt bản sắc “khi cần là có, khi khó có ngay”.

Tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả sử dụng hàng dự trữ quốc gia

Trong thời gian tới, dự báo, tình hình kinh tế trong nước và quốc tế tiếp tục có những diễn biến phức tạp, khó lường; biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường ngày càng rộng và tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro. Việc đảm bảo an ninh lương thực, an ninh năng lượng của đất nước cũng là vấn đề cần quan tâm.

Trong bối cảnh đó, để đáp ứng mục tiêu yêu cầu, nhiệm vụ dự trữ quốc gia, trong thời gian tới, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ đổi mới tư duy trong xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, trình các cấp có thẩm quyền ban hành Nghị định quy định chi tiết một số điều, biện pháp thi hành Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 để đưa Luật sớm đi vào cuộc sống.

Gạo dự trữ quốc gia đã giúp các em học sinh ở các vùng có điều kiện kinh tế khó khăn yên tâm tới trường, nuôi dưỡng ước mơ trong tương lai. Ảnh: Đức Minh

Đồng thời, Cục Dự trữ Nhà nước rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực dự trữ quốc gia, báo cáo Bộ Tài chính trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung trong trường hợp cần thiết, đảm bảo phù hợp với nghị quyết, kết luận của Đảng, Nhà nước và quy định tại Luật Dự trữ quốc gia năm 2025.

Bên cạnh đó, để quản lý chặt chẽ nguồn lực dự trữ quốc gia, đảm bảo nguồn lực dự trữ chiến lược, sẵn sàng xuất cấp trong các tình huống đột xuất, cấp bách, thiên tai, dịch bệnh, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ việc sử dụng hàng dự trữ quốc gia theo nguyên tắc đúng mục đích, chủ động phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn, ứng cứu kịp thời khi có các tình huống thiên tai xảy ra.

Liên quan tới chỉ tiêu kế hoạch nhập 300.000 tấn gạo dự trữ quốc gia năm 2026, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ chỉ đạo các chi cục dự trữ nhà nước khu vực khẩn trương tổ chức ký hợp đồng với các nhà thầu, đảm bảo hoàn thành nhập gạo vào kho dự trữ chậm nhất đến hết ngày 10/7/2026.

Trong bảo quản hàng dự trữ quốc gia, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tăng cường kiểm tra công tác bảo quản, bảo vệ tài sản, kho tàng, hàng dự trữ quốc gia, bảo đảm an toàn tuyệt đối về chất lượng và số lượng; kịp thời thực hiện xuất cấp hàng dự trữ quốc gia hỗ trợ địa phương, nhân dân theo quyết định của cấp có thẩm quyền...

Như vậy, trong kỷ nguyên mới phát triển của đất nước, để thích ứng với tình hình mới, Cục Dự trữ Nhà nước và các đơn vị sẽ phải đổi mới tư duy trong quản lý, sử dụng hàng dự trữ quốc gia, phát huy bản sắc “khi cần là có, khi khó có ngay”, góp phần đảm bảo an sinh xã hội tại các địa phương.