Mở 'cánh cửa số' cho học sinh vùng cao

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu quan trọng của ngành Giáo dục, vai trò của người thầy không chỉ dừng lại ở truyền đạt kiến thức mà còn thể hiện ở khả năng đổi mới phương pháp, tổ chức hoạt động học tập và khơi dậy năng lực tự học của học sinh.

Với cô Đoàn Thị Phương Thảo, giáo viên Trường Tiểu học và THCS Yên Minh, xã Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang, đó cũng là hướng đi được kiên trì thực hiện trong hơn 18 năm gắn bó với nghề.

Sinh năm 1986 tại xã Mậu Duệ, cô Thảo thấu hiểu những khó khăn của học sinh vùng cao. Đường đến trường có những đoạn đèo quanh co, lầy lội vào mùa mưa; điều kiện học tập tại một số điểm trường còn hạn chế. Bởi vậy, để học sinh có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, người giáo viên không chỉ cần vững chuyên môn mà còn phải chủ động tìm tòi, linh hoạt trong cách dạy và kiên nhẫn đồng hành cùng các em.

Là giáo viên môn Tin học, cô Thảo nhận thức rõ ý nghĩa của công nghệ đối với việc mở rộng cơ hội học tập cho học sinh. Nếu được tổ chức phù hợp, những công cụ số có thể giúp giờ học trở nên trực quan, tăng tính tương tác, tạo điều kiện để học sinh chủ động khám phá kiến thức thay vì chỉ tiếp nhận thụ động.

Từ nhận thức đó, cô chủ động nghiên cứu, vận dụng nhiều nền tảng và phần mềm hỗ trợ dạy học như Scratch, Quizizz, Plickers, Canva, PowerPoint tương tác và trí tuệ nhân tạo (AI). Việc lựa chọn công cụ được gắn với mục tiêu bài học, hướng tới giúp học sinh hiểu bài, thực hành và vận dụng kiến thức hiệu quả hơn.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của cô là không xem công nghệ như yếu tố thay thế người thầy, mà là phương tiện hỗ trợ nâng cao chất lượng dạy học. Thiết bị và phần mềm chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng mục đích, phù hợp với trình độ học sinh và điều kiện thực tế của nhà trường.

Trong những giờ học Tin học, việc tăng cường tương tác, tổ chức các hoạt động thực hành và tạo cơ hội để học sinh trực tiếp trải nghiệm giúp các em từng bước hình thành sự tự tin. Những em còn rụt rè có thêm động lực tham gia hoạt động học tập; kiến thức không chỉ nằm trên trang sách mà được chuyển hóa thành kỹ năng thông qua thực hành và giải quyết các tình huống cụ thể.

Cách tiếp cận này góp phần hiện thực hóa yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, phát triển năng lực người học, đồng thời tạo nền tảng để học sinh vùng cao từng bước hình thành năng lực số. Đây là hành trang cần thiết để các em tiếp tục học tập, thích ứng với môi trường công nghệ và chủ động hơn trước những yêu cầu mới của cuộc sống.

Từ đổi mới giờ học đến lan tỏa tri thức

Đối với giáo dục vùng khó, nâng cao chất lượng không chỉ là cải thiện kết quả học tập trước mắt mà còn phải tạo ra cơ hội phát triển lâu dài cho học sinh. Từ thực tiễn giảng dạy, cô Đoàn Thị Phương Thảo tích cực nghiên cứu, xây dựng các sáng kiến có khả năng ứng dụng, trong đó nổi bật là sáng kiến “Ứng dụng một số phần mềm công nghệ để dạy tốt môn Tin học lớp 4”.

Việc nghiên cứu sáng kiến xuất phát từ yêu cầu thực tế của lớp học, hướng đến tìm kiếm những cách thức tổ chức hoạt động phù hợp hơn với học sinh. Qua đó, kinh nghiệm chuyên môn được cụ thể hóa thành giải pháp dạy học, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng công nghệ trong quá trình truyền đạt kiến thức.

Không dừng lại ở phạm vi lớp học, cô Thảo còn đảm nhiệm vai trò giáo viên cốt cán, là thành viên Tổ ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số cấp tỉnh. Với vai trò này, cô tích cực chia sẻ học liệu, kinh nghiệm chuyên môn và đồng hành cùng đồng nghiệp trong quá trình tháo gỡ khó khăn khi ứng dụng công nghệ vào giảng dạy.

Sự chia sẻ ấy có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục đòi hỏi mỗi giáo viên phải thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng sử dụng công cụ số và thay đổi cách tiếp cận hoạt động dạy học. Đặc biệt tại các địa bàn còn hạn chế về điều kiện học tập, kinh nghiệm từ những giáo viên trực tiếp đứng lớp có thể góp phần giúp đồng nghiệp lựa chọn giải pháp phù hợp, tránh chạy theo hình thức hoặc công nghệ đơn thuần.

Một dấu ấn khác trong hành trình nghề nghiệp của cô Thảo là công tác bồi dưỡng học sinh tham gia các sân chơi trí tuệ trực tuyến. Cô đã đồng hành cùng học sinh đạt nhiều kết quả nổi bật: 24 em đoạt giải Trạng nguyên Toàn tài cấp quốc gia, trong đó có 3 giải Vàng, 9 giải Bạc và 8 giải Đồng; 13 em đạt giải Trạng nguyên Tiếng Việt cấp tỉnh, cùng hơn 210 lượt học sinh đoạt giải ở các cấp.

Những kết quả này cho thấy nỗ lực của giáo viên và học sinh trong quá trình học tập, rèn luyện, đồng thời phản ánh tiềm năng của học sinh vùng cao khi được tạo điều kiện tiếp cận những hình thức học tập phù hợp.

Trong quá trình ấy, người thầy giữ vai trò định hướng, khuyến khích và giúp học sinh nhận ra khả năng của chính mình. Công nghệ mở rộng không gian học tập, nhưng sự quan tâm, kiên trì và trách nhiệm của giáo viên mới là yếu tố quan trọng giúp các em duy trì động lực, vượt qua trở ngại và phát triển năng lực.

Những nỗ lực bền bỉ đã mang lại cho cô Thảo nhiều thành tích đáng ghi nhận: 10 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, 2 lần đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen và được Bí thư Tỉnh ủy tặng Bằng khen dành cho đảng viên xuất sắc 5 năm liền, giai đoạn 2021 - 2025. Cô cũng là một trong hai nhà giáo tiêu biểu của tỉnh Tuyên Quang được lựa chọn vinh danh trong chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026, dự kiến tổ chức vào tháng 11.

Cô giáo Đoàn Thị Phương Thảo chia sẻ, nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số không đơn thuần là trang bị thêm thiết bị hay đưa phần mềm vào lớp học. Điều cốt lõi là phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của người thầy; lựa chọn công nghệ phù hợp với mục tiêu giáo dục; đồng thời bảo đảm học sinh được thực hành, trải nghiệm và phát triển năng lực thực chất.

Đối với những địa bàn còn nhiều khó khăn như Yên Minh, mỗi đổi mới phù hợp đều có thể mở thêm một cánh cửa tri thức cho học sinh. Khi giáo viên sẵn sàng học hỏi, chia sẻ và kiên trì đồng hành, những hạn chế về điều kiện không còn là ranh giới tuyệt đối của cơ hội học tập.