Những kỹ năng mới từ thị trường lao động
Những tháng đầu năm 2026, nhu cầu tuyển dụng tại nhiều doanh nghiệp ở Ninh Bình tăng, song tìm được lao động phù hợp vẫn là bài toán không dễ.
Toàn tỉnh có gần 700 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực may mặc. Quý I/2026, chỉ số sản xuất ngành may tăng hơn 5,2%, sản lượng quần áo may sẵn tiêu thụ tăng 10% so với cùng kỳ, nhưng lực lượng lao động hiện có mới đáp ứng bình quân khoảng 80% nhu cầu của doanh nghiệp.
Tại Công ty TNHH Santa Clara, hoạt động trong lĩnh vực may mặc tại Khu công nghiệp Gián Khẩu, tỉnh Ninh Bình nhu cầu tuyển dụng tập trung ở nhiều vị trí, từ công nhân vận hành máy may, nhân viên may mẫu đến tổ trưởng chuyền may. Trong nhu cầu kết nối với các trường nghề trên địa bàn tỉnh năm 2026, doanh nghiệp cũng đặt ra yêu cầu tuyển dụng lao động đã qua đào tạo.
Điều này cho thấy, ngay ở ngành sử dụng nhiều lao động như may mặc, doanh nghiệp không chỉ cần đủ người mà còn cần lao động có kỹ năng phù hợp với vị trí việc làm.
Ở lĩnh vực sản xuất ô tô, yêu cầu nhân lực lại đặt ra theo hướng khác. Hyundai Thành Công Việt Nam quản lý hai nhà máy sản xuất, lắp ráp ô tô tại Ninh Bình, với dây chuyền có mức độ tự động hóa cao và công nghệ thường xuyên được cập nhật. Môi trường sản xuất này đòi hỏi người lao động không chỉ có kỹ năng nghề mà còn phải thích ứng với công nghệ, thiết bị và quy trình sản xuất thực tế.
Một bên cần lao động đã qua đào tạo, một bên đặt ra yêu cầu ngày càng cao về kỹ năng và khả năng thích ứng. Hai lát cắt cho thấy nhu cầu của thị trường lao động đang chuyển từ câu chuyện “cần bao nhiêu người” sang “cần người có kỹ năng gì”.
Điều đó đặt giáo dục nghề nghiệp trước yêu cầu thường xuyên cập nhật ngành nghề, chương trình và phương thức đào tạo. Người học cần được trang bị năng lực để đáp ứng vị trí việc làm, đồng thời có khả năng tiếp tục học hỏi khi công nghệ và yêu cầu công việc thay đổi.
Với lao động ở khu vực nông thôn, vùng còn khó khăn, một nghề phù hợp cùng kỹ năng vững vàng còn mở rộng cơ hội tìm việc, chuyển đổi việc làm và tạo sinh kế ổn định.
Đào tạo đi trước nhu cầu phát triển
Trước những yêu cầu mới của thị trường lao động, Ninh Bình xác định phát triển giáo dục nghề nghiệp theo hướng gắn chặt hơn với nhu cầu sử dụng nhân lực và năng lực nghề nghiệp thực tế.
Theo định hướng phát triển giáo dục của tỉnh, chương trình đào tạo nghề được chuẩn hóa theo Khung trình độ quốc gia Việt Nam và tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia; giáo trình được cập nhật theo hướng chú trọng thực hành, công nghệ số và năng lực thực hiện nghề.
Cùng với đó, tỉnh định hướng mở rộng đào tạo tại doanh nghiệp, tổ chức lớp học tại doanh nghiệp; khuyến khích chuyên gia, kỹ sư, nghệ nhân, doanh nhân tham gia giảng dạy, truyền đạt kỹ năng và kinh nghiệm thực tế cho người học.
Với những ngành thay đổi nhanh về công nghệ, kiến thức và kỹ năng nghề cần được cập nhật thường xuyên. Thông tin từ doanh nghiệp và thị trường lao động vì thế cần trở thành căn cứ để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp điều chỉnh chương trình, thiết bị, nội dung thực hành và quy mô đào tạo.
Tỉnh cũng đặt ra nhiệm vụ xây dựng dữ liệu số dùng chung về giáo dục nghề nghiệp, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về lao động, việc làm. Việc cập nhật và dự báo tốt hơn nhu cầu nhân lực sẽ giúp cơ sở đào tạo có thêm căn cứ xác định ngành nghề, quy mô đào tạo; đồng thời giúp người học có thêm thông tin khi lựa chọn nghề nghiệp.
Định hướng đến năm 2030, Ninh Bình phấn đấu tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 82%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt trên 37,5%; quy mô đào tạo nghề khoảng 63 nghìn người. Những mục tiêu này đặt ra yêu cầu nâng chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Với người lao động, nhất là người nghèo, người dân ở khu vực còn khó khăn, học nghề chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi nghề được học phù hợp với nhu cầu việc làm và có khả năng tạo thu nhập. Vì vậy, cùng với nâng chất lượng đào tạo, tỉnh định hướng hỗ trợ học nghề cho thanh niên, lao động nông thôn, người nghèo và các đối tượng chính sách; tạo điều kiện học tập suốt đời và chuyển đổi nghề nghiệp.
Từ những ngành sử dụng nhiều lao động đến các dây chuyền sản xuất hiện đại, thị trường đang đặt ra yêu cầu ngày càng cụ thể về kỹ năng nghề. Giáo dục nghề nghiệp vì thế cần theo sát sự thay đổi của việc làm, công nghệ và nhu cầu nhân lực.
Khi đào tạo sát nhu cầu, người học có kỹ năng phù hợp và khả năng thích ứng với thị trường, giáo dục nghề nghiệp không chỉ mở rộng cơ hội việc làm mà còn góp phần tạo nguồn nhân lực cho phát triển. Với vùng nghèo, vùng khó khăn, đó cũng là cơ sở để người lao động có thêm cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập và xây dựng sinh kế bền vững.
